Dawladii faadumiyiinta

Ka Wikipedia

Dawladii faadumiyiinta (afka carabiga; الدولة الفاظمية ) waa dawlad shiico ahayd oo ka talisay meelo badan oo caalamka islaamiga ah, waxay dhalatay dawladaan bilaawga Qarnigii tobanaad ee miilaadiga kadib daciifida cabaasiyiinta, rag ducaad ah ayaa ku faafay dhulka magrib waxaana suurta gashay dhisida dawlad shiico ah oo awood badan, waxey mideesay dhamaan waqooyiga afrika, waqtigii hogaamiyahood afaraad al-muciz lidiini laah 969kii waxey qabsadeen masar caasimad ayeena ka yeesheen waxey awoodooda ku fiday shaam, xijaaz, yaman iyo siqliya.

Dawladii Faadumiyiinta
Magaalo madax
Xukunka khilaafo
Lacagta Diinaar

Taariikhda[wax ka badal | wax ka badal xogta]

Shiicada waxey ku hamin jireen in mudo ah inay dhisaan khilaafo shiico ah oo Qoyska Cali bin abii daalib ay hogaanka u qabtaan, Taas awgeed dawlada umawiyiinta ayee dhowr mar kacdoon ku sameeyeen, cabaasiyiinta markey imaadeen ayana sidoo kale way isku dhaceen, Abuu jacfar al-Mansur waxa uu xiray koox badan oo qoyska cali ahaay, culeys badana wuu sii saaray shiicada

Dhamaadka qarnigii 3aad ee hijiriga markeey cabaasiyiinta daciiftay awoodooda waxey is tuseen shiicada inay suurtagal noqon karto Khilaafadii ay ku hamin jireen asaaskeeda waxeyna ducaad u direen mandiqada Magrib.

Magrib waxaa ka jirtay dawladii agaalibada oo cabaasiyiinta raacsaneed, dawladii idriisiyiinta oo shiico zeydiya ahayd iyo imaarada taahart oo khawaarij ahayd, Abuu cabdulaahi al-shiici daaciga faadumiyiinta waxa oo ku dagay qabiilka kutaama waxa oo ugu yeeray inay raacaan weey ka aqbaleen, ka dib dagaalo ayuu la galay agaalibada wuu ka adkaaday dhowr mar ilaa ugu dambeen uu ka qabsado qiirawaan caasimadooda, Amiirka agaalibada ziyaadatulaahi sedexaad ayaana u baxsaday masar 909 miilaadi.

Abuu cabdulaahi Al-shiici ayaa u qoray cubeydulaahi al-mahdi inuu u yimaado, wuu soo baxay asaga iyo wiilkiis, markay sajlimaasa soo gaareen ayaa waxaa xiray amiirkeeda alyasac bin midraar, Abuu cabdulaahi ayaa oo sii maqlaayay si dhaqso ah ku u soo baxay wuxuu dhax sii maray taahart wuu qabsaday imaaradii ka jirtay wuu dunshay, wuxuu gaaray sajlimaasa wuu go'doomiya ilaa ay gacantiisa kaga dhacday, ka dib xabsiga ayuu ka saaray Cubeydilaahi iyo wiilkiis.

Abuu cabdulaahi iyo Cubeydilaahi wey soo laabteen waxey galeen ruqaada maalin khamiis ah 20ka bisha maalmadoone oo ku beegan 7a janawari 910, waxaa la faray in khudbada lagu sheego Cubeydilaah al-mahdi, waxaana sidaas lagu iclaamiyay dawlada cusub, Cubeydilaah waxa uu dhisay magaalada Al-mahdiya waxa uuna ka dhisay qasriyada dawladiisa, dhufeys xoogan ayuuna ku wareejiyay, caasimada ayuuna ka yeeshay.

Cubeydilaah Al-mahdi[wax ka badal | wax ka badal xogta]

Al-Mahdi markuu ku xasilay xilka waxa uu bilaabay inuu sii xoojiyo awoodiisa, waxa uu amray in la dilo daaciga faadumiyiinta abuu cabdulaahi Al-shiici iyo walaakiisa 298H/911, ka dib waxa uu ujeestay balaarinta dawladiisa Talyihiisa muusa bin abil-caafiya ayuu u diray magribta fog, idriisiyiinta ayuu halkaas kula dagaalamay wuuna ka adkaaday 312H, laakin muusa waxa uu ka hor imaaday faadumiyiinta waxa uuna ku biiray umawiyiinta andalus, Cubeydilaah ayaa u diray 315H wiilkiis Abuu-qaasim kaas awooday inuu gacanta faadumiyiinta ku soo celiyo magribta fog.

Waxaa jiray sanadihii 302H, 307H, 3021H iyo 3022H isku dayo oo ku doonayay inuu ku qabsado masar balse ciidanka ikhsheydiinta ayaa awoodeen inay iska caabiyaan.

Waqtiyadiisa dambe waxaa kacay kacdoon uu horkacaayay abuu zeyd al-khaarji oo ka mid ahaa khawaarijta waxeyna ku faaftay dhamaan dhulka magrib, Al-mahdi ayaa dhintay asigoo waxba ka qaban.

Boqorada faadumiyiinta[wax ka badal | wax ka badal xogta]

# khaliifka mudada xilka
1 Cubeydilaah al-mahdi 909-934
2 Al-qaaim bi amri laah 934-945
3 al-mansuur binasri laah 945-952
4 Al-muciz lidini laah 952-975
5 Al-caziiz bilaah 975-996
6 Al-xaakim biamri laah 996-1020
7 Al-daahir li iczaazi diini laah 1020-1035
8 Al-mustansir bilaah 1035-1094
9 Al-mustacli bilaah 1094-1101
10 Al-aamir bi axkaami laah 1101-1130
11 Al-xaafid lidiini laah 1130-1149
12 Al-daafir biamri laah 1149-1154
13 Al-faaiz binasri laah 1154-1160
14 Al-caadid lidiini laah 1160-1171

Xigasho[wax ka badal | wax ka badal xogta]