Jump to content

Yukrayn

(Waxaa laga soo toosiyay Ukraine)

49°N 32°E / 49°N 32°E / 49; 32

Ukraine
Україна
Ukrayina
Calanka Ukraine
Calanka
Astaanta ee Ukraine
Astaanta
Heesta qaranka: "Shche ne vmerly Ukrainy ni slava ni volya"
"Guusha iyo horumarka Ukraine ma dhiman"
  • Location of Ukraine (green)

    in Europe (dark grey)

CaasimaddaKiev
Magaalada ugu weyncaasimad
Luuqadaha rasmiga ahLuuqada Ukrainian
Luuqadaha gobolka ee la aqoonsan yahay
Qaybaha qowmiyadaha
(2001)
  • 77.8% Ukrainians
  • 17.3% Ruushka
  • 4.9% dad kale
 DadkaUkrainian
DawladdaMaamul baarlamaan, madaxweyne
Jamhuuriyad
Volodymyr Zelenskyy
 Raiisal wasaare
Yulia Svyrydenko
 Madaxa Baarlamaanka
Ruslan Stefanchuk
Sharci-dejintaVerkhovna Rada
Samaysanka wadanka
 Kievan Rus'
882
 Boqortooyo Galicia–Volhynia
1199
 Zaporizhian Host
17 August 1649
 Xoriyada ka qaatey Boqortooyadii Ruushka; Jamhuuriyada Ukraine
7 November 1917
 Jamhuriyada Galbeedka Ukraine
1 November 1918
 Ukrainian SSR
10 March 1919
 Carpatho-Ukraine
8 October 1938
15 November 1939
 Madax banaanida
Ukrainia
30 June 1941
 Ku dhawaaqdey madaxbanaani
24 August 1991a
Bedka
 Wadarta
603,500[2] km2 (233,000 sq mi) (46th)
 Biyo (%)
7
Dadka
 Qiyaastii 2016
42,539,010[3] (32nd)
 Tiro-koobkii 2001
48,457,102
 Cufnaanta
73.8/km2 (191.1/sq mi) (115th)
 Wadarta
$347.885 billion[4]
 Qofkiiba
$7,721
Wax soo saar (magac ahaan)Qiyaastii 2022 
 Wadarta
$ 100.00 Billion
 Qofkiiba
$1,854
Qaybsiga (2013)24.6[5]
sinnaan la'aan hoose
Kobaca (2014)Increase 0.747[6]
sarreeya (81st)
LacagtaUkrainian hryvnia (UAH)
SaacaddaUTC+2[7] (EET)
 Xagaaga (DST)
UTC+3 (EEST)
Koodhka wicitaanka+380
Koodhka ISO 3166UA
Furaha Internetka
  1. Markii wadanka Ukraine xoriyada ku dhawaaqey waxaa sharci kala qorteen Midowgi Sofiyeeti 1 December.

Ukraine (Af Carabi: أوكرانيا; /juːˈkrn/ ; Af Ukrain : Україна) wadan nooc boqortooyo ah oo dhaca Bariga Qaarada Yurub,[8][9][10][11] taasi oo xad kala wadaagta wadanka Ruushka dhinaca bariga iyo waqooyiga, haka wadanada Boland, Slovakia, Hungary, Romania, iyo Moldova xad kala leedahay dhinaca koonfur iyo waqooyi.[12]

Ukraine waa wadan ku yaalo bariga Yurub. wadankaan waxoo xuduud la leeyahay wadamada Ruushka, Belarus, Boland, Islofaakiya, Hungaria, Romania iyo Moldofa, dhinaca koonfurta neh waxaa kaga dhegen Badda Madow. Dhulka Ukraine ee casriga ah ayaa lagu noolaa ilaa 32,000 CH. Intii lagu guda jiray qarniyadii dhexe, meeshan waxay ahayd xarun muhiim u ah dhaqanka Bariga Slavic, oo leh awood awood leh oo ka mid ah Ruushka Ruushka 'taasoo asaas u ah aqoonsiga Ukrain. Ka dib markii ay burburtay qarnigii 13aad, dhulku waxa uu ku tartamayey, xukumay oo kala qaybiyey awoodo kala duwan, oo ay ku jiraan Lithuania, Poland, Austria-Hungary, Boqortooyada Boqortooyada iyo Ruushka. Jamhuuriyaddii Cossack ayaa soo baxday oo ay barwaaqay qarnigii 17aad iyo 18aad, laakiin dhulkeeda waxay ugu dambeyntii kala qaybsantay Booliska iyo Boqortooyada Ruushka, ugu dambayntii waxay si buuxda ugu biirtay Midawga Soofiyeeti ee Ruushka ah dhammaadkii 1940-kii oo ahaa Jamhuuriyadda Ruushka ee Ruushka. 1991kii waxay Ukraine ka heshay madax-bannaanidii Midawga Soofiyeedka ka dib markii ay burburtay dhammaadkii dagaalkii qaboobaa. Ka hor intaanay madaxbannaan, Ukraine waxaa sida caadiga ah loogu yeeraa Ingiriis sida "The Ukraine", laakiin ilaha tan iyo markaas ayaa u dhaqaaqay in ay "ka" ka soo magaca Ukraine ee dhammaan isticmaalka. [15]

Ka dib markii madax-bannaanidooda, Ukraine waxay ku dhawaaqday inay tahay gobol dhexdhexaad ah. [16] Si kastaba ha ahaatee, waxay sameysey iskaashi milatari oo xadidan oo lala galo Federaalka Ruushka iyo wadamada kale ee CIS iyo wadashaqeyn la leh NATO 1994-kii. Sannadkii 2013, ka dib markii xukuumaddii madaxweyne Viktor Yanukovych ay go'aansatay in ay joojiso heshiiska Heshiiska Midowga Yurub ee Midowga Yurub iyo xiriirka dhaqaale ee dhaqaale ee Ruushka, dalal dhowr bilood ah oo mudaharaadyo iyo dibad-baxyo loo yaqaano Euromaidan oo bilowday, kaas oo markii dambe sii socday 2014 oo ah kacaankii Ukreleeciga ee u horseeday in la afgembiyo Yanukovych iyo dhisidda dawlad cusub. Munaasabadani waxay aasaaseen asalka jinsi ee Crimea by Ruushka March 2014, iyo Dagaalkii Donbass ee April 2014. 1 Janaayo 2016, Ukraine codsatay qaybta dhaqaale ee Deegaanka Deep iyo Comprehensive Trade Area oo leh Midowga Yurub.

Ukraine waa dal soo kobcaya, waxaana uu ku jiraa 84th Index Index. Ilaa 2018, Ukraine waxay leedahay dakhliga shakhsiyadeed ee ugu hooseeya, [18] iyo kan labaad ee ugu hooseeya ee Europe ah. Waxa kale oo ay ka jirtaa heer aad u sarreeya iyo musuqmaasuq ba'an. [19] Si kastaba ha ahaatee, sababtoo ah beeralayda beeraha badan ee beeraha, Ukraine waa mid ka mid ah dhoofiyayaasha ugu ballaaran adduunka. [20] [21] Ukraine sidoo kale waxay haysaa ciidamada militariga labaad ee ugu weyn Europe ka dib markii Ruushka. Waddanku wuxuu ku noolyahay dad badan oo qowmiyado kala duwan ah, 77.8 boqolkiiba oo ka mid ah dadka reer Ukrain, waxaa ku xiga dad aad u tiro badan oo reer Ruush ah, sidoo kalena Georgiyaanka, Romaaniyiinta, Belarusiyaanka, Boqortooyada Crimean, Bulgariansiska iyo Hungariinta. Ukraine waa Jamhuuriyad midaysan oo hoos timaada nidaam semi-madaxweyne oo leh awoodo kala duwan: waaxyaha sharci dajinta, fulinta iyo garsoorka. Wadanku waa xubin ka mid ah Qaramada Midoobay, Golaha Yurub, OSCE, ururka GUAM, iyo mid ka mid ah dawladaha aasaasiga ah ee Dowladaha Madaxbannaan (CIS).

Laga soo bilaabo 1990 ilaa 2013, dakhliga dhabta ah wuxuu hoos u dhacay 42%, sannadkii 2019-kiina wuxuu hoos u dhacay 6%[13][14][15][16]. Saamiga kharashka guryaha iyo adeegyada bulshada ee Ukraine ayaa ka kordhay 3 ilaa 14.6% laga bilaabo 1985 ilaa 2019. Markii loo gudbay hanti-wadaagga, wax soo saarka xoolaha ayaa sidoo kale hoos u dhac weyn soo gaaray, taasoo ka sii darnayd xilligii abaarta.[17] Sahan la sameeyay ayaa lagu sheegay in 45% dadka reer Ukraine ay u arkaan in dakhligoodu uusan ku filnayn nolol caadi ah, 60% dadka ka jawaabay ee da'doodu ka weyn tahay 35 sano waxay isku raacsan yihiin in nolosha Midowga Soofiyeeti ay ka fiicnayd burburkii ka dib. Isla mar ahaantaana, 23% dadka reer Ukraine ee la wareystay waxay aaminsan yihiin in noloshu ay soo hagaagtay tan iyo burburkii Midowgii Soofiyeeti.[18] Qiyaastii 20% baabuurta Ukraine sanadkii 2017 waxaa la soo saaray ka hor 1985, celceliska da'da baabuurta xamuulka ah waa 22.4 sano sanadka 2020.[19] Haddii laga bilaabo 1913 ilaa 1990, wax soo saarka tamarta korontada ee SSR-ka Yukreeniyaan uu ka kordhay 0.5 bilyan kWh/sanadkii ilaa 298.5 bilyan, ama 600 jeer, lidkeeda, laga bilaabo 1990 ilaa 2018, ay hoos ugu dhacday 148.3 bilyan, ama kala bar.[20] [21]

List of oblasts

[wax ka badal | wax ka badal xogta]
Region HASC Area (km2) Population (2010) Pop. density Administrative center Raions/Districts Cities of regional significance [nb 1]
Cherkasy Oblast CK 20,891 1,291,135 61.80 Cherkasy 20 6
Chernihiv Oblast}} CH 31,851.3 1,104,241 34.67 Chernihiv 22 3
Chernivtsi Oblast CV 8,093.6 903,782 111.67 Chernivtsi 11 2
Dnipropetrovsk Oblast DP 31,900.5 3,344,073 104.83 Dnipro 22 13
Donetsk Oblast DT 26,505.7 4,448,031 167.81 Donetsk 18 28
Ivano-Frankivsk Oblast IF 13,894.0 1,380,770 99.38 Ivano-Frankivsk 14 5
Kharkiv Oblast KK 31,401.6 2,755,177 87.74 Kharkiv 27 7
Kherson Oblast KS 28,449 1,091,151 38.35 Kherson 18 3
Khmelnytskyi Oblast KM 20,636.2 1,331,534 64.52 Khmelnytskyi 20 6
Kiev Oblast KV 28,118.9 1,719,602 61.15 Kiev 25 13
Kirovohrad Oblast KH 24,577.5 1,014,809 41.29 Kropyvnytskyi 21 4
Luhansk Oblast LH 26,672.5 2,300,412 86.25 Luhansk 18 14
Lviv Oblast LV 21,823.7 2,545,634 116.65 Lviv 20 9
Mykolaiv Oblast MY 24,587.4 1,186,452 48.25 Mykolaiv 19 5
Odessa Oblast OD 33,295.9 2,387,636 71.71 Odessa 26 7
Poltava Oblast}} PL 28,735.8 1,493,668 51.98 Poltava 25 5
Rivne Oblast RV 20,038.5 1,152,576 57.52 Rivne 16 4
Sumy Oblast SM 23,823.9 1,166,765 48.97 Sumy 18 7
Ternopil Oblast TP 13,817.1 1,086,694 78.65 Ternopil 17 1
Vinnytsia Oblast VI 26,501.6 1,646,250 62.12 Vinnytsia 27 6
Volyn Oblast VO 20,135.3 1,038,223 51.56 Lutsk 16 4
Zakarpattia Oblast ZK 12,771.5 1,246,323 97.59 Uzhhorod 13 5
Zaporizhia Oblast ZP 27,168.5 1,805,431 66.45 Zaporizhia 20 5
Zhytomyr Oblast ZT 29,819.2 1,283,201 43.03 Zhytomyr 23 5

Wararka dagaalka Ruushka iyo Yukrayn

[wax ka badal | wax ka badal xogta]

Russia

  • Anatomy ee Putinism (2023) [22]

Sidoo kale fiiri

[wax ka badal | wax ka badal xogta]


  1. "Law of Ukraine "On Principles of State Language Policy" (Current version — Revision from 1 February 2014)". Document 5029-17, Article 7: Regional or minority languages Ukraine, Paragraph 2. Zakon2.rada.gov.ua. 1 February 2014. Archived from the original on 14 February 2014. Retrieved 30 April 2014.
  2. "UNdata – country profile – Ukraine". United Nations. Archived from the original on 4 May 2012.
  3. "Population (by estimate) as of 1 April, 2016". State Statistics Service of Ukraine. Archived from the original on 8 Bisha Sideedaad 2016. Retrieved 1 April 2016. {{cite web}}: Check date values in: |archive-date= (help); Unknown parameter |ciwaan= ignored (help); Unknown parameter |dead-url= ignored (|url-status= suggested) (help)
  4. "Report for Selected Countries and Subjects". World Economic Outlook Database, April 2016. International Monetary Fund. April 2016. Retrieved 12 August 2016.
  5. "Gini index". World Bank. Retrieved 21 November 2015.
  6. "Human Development Report 2015 Statistical Annex" (PDF). 14 December 2015. Retrieved 15 December 2015.
  7. Рішення Ради: Україна 30 жовтня перейде на зимовий час [Rada Decision: Ukraine will change to winter time on 30 October] (in Yukreeniyaan). korrespondent.net. 18 October 2011. Retrieved 31 October 2011.
  8. "The World Factbook – Ukraine". Central Intelligence Agency. 7 January 2014. Archived from the original on 9 Bisha Todobaad 2016. Retrieved 23 January 2014. {{cite web}}: Check date values in: |archive-date= (help); Unknown parameter |ciwaan= ignored (help); Unknown parameter |dead-url= ignored (|url-status= suggested) (help)
  9. Richard Chin; Menghis Bairu (2011). Global Clinical Trials: Effective Implementation and Management. Academic Press. p. 345. ISBN 978-0-12-381538-5. Retrieved 20 October 2015.
  10. Chandler Evans; Robert Sellers Smith (5 December 2007). Future of Google Earth. Madison Publishing Company. p. 88. ISBN 978-1-4196-8903-1. Retrieved 20 October 2015.
  11. "Basic facts about Ukraine". Ukrainian consul in NY. Archived from the original on 26 Bisha Saddexaad 2016. Retrieved 10 November 2010. {{cite web}}: Check date values in: |archive-date= (help); Unknown parameter |ciwaan= ignored (help); Unknown parameter |dead-url= ignored (|url-status= suggested) (help)
  12. Russia's Crimea plan detailed, secret and successful
  13. http://www.ukrstat.gov.ua/operativ/operativ2005/gdn/dvn_ric/dvn%20_u/dvn_u.htm
  14. http://www.ukrstat.gov.ua/operativ/operativ2008/gdn/dvn_ric/dvn_ric_u/dn_reg2008_u.html
  15. "Nuqul Archive" (PDF). Archived from the original (PDF) on 2021-11-30. Retrieved 2025-12-19.
  16. https://ic.pics.livejournal.com/blender_chat/82014120/549969/549969_original.png
  17. https://www.epravda.com.ua/rus/news/2020/04/28/659898/
  18. https://cdn.autocentre.ua/images/stories/2016/02/24/b/runok3.jpg
  19. https://ic.pics.livejournal.com/blender_chat/82014120/360917/360917_900.png
  20. https://ic.pics.livejournal.com/blender_chat/82014120/361119/361119_900.png
  21. Анатомія рашизму | Документальний цикл «Остання війна»
  1. "cities of oblast significance" is a translation of Af Ukrain : Міста обласного значення.
Cite error: <ref> tags exist for a group named "nb", but no corresponding <references group="nb"/> tag was found