Beledweyne

Ka Wikipedia
U bood: gooshitaan, raadi

Baladweyne , waxa ay ka mid tahay Magaalooyinka ugu caansan ee dalka Soomaaliya , waxa ay ku taalaa Bartamaha dalka magaalo madaxda Gobolka hiiraan,iyadoo uu soo maro webiga Shabeelle ee ka yimaada dhanka dalka Ethiopia, waxa ayna u jirtaa caasimadda Muqdisho 206 Mile , oo u dhiganta ( 332 km ) , waxa ay u qeybsantaa afar xaafadood oo kala ah October ( Buundo-weyn),Howlwadaag,Kooshin iyo Xaawa –taako ,waxaa dhexmara webiga Shabeelle, dadka degan waxaa lagu qiyaasaa hal milyan iyo bar ruux , waa

Magaalada Labaad ee ugu dadka badan dalka Soomaaliya marka laga soo 

tago Magaalada Muqdisho ee caasimadda dalka , iyadoo sidoo kale ah Magaalada Seddexaad ee ugu bed-weyn (dhul-weyn) dalka .

Magaalada Baladweyne , waa Magaalo Taariikh fog leh , waxa ay caan ku tahay inay ka soo ban-baxaan siyaasiyiin rugcadayaal ah iyo saraakiil milatari , waxaa ka mid ah dadkaasi Madaxweynihii ugu horeeyay ee dalka Soomaaliya Aadan Cabdulle Cismaan “Aadan Cadde” ,C/llaahi Cosoble Siyaad ,G/sare Faarax Gubadley .

Magaalada waxa ay leedahay Laba buundo oo lagu kala Magacaabo “ Buundoweyn iyo Liiq-liiqato” .

Magaalada Baladweyne , waxa ay dhacdaa oo ay ka sareysaa badda 1700 mitir , waxaa lagu tiriyaa inay tahay meelaha ugu qabow ee dalka Soomaaliya si kastoo cimilada sanadka ay isku badasho, bilaha March iyo April heer kulkeeda waxa uu gaaraa 22 °C , hayeeshee bilaha kale ee sanadka ayaa waxa uu heer kulkeedu yahay 11 °C , waqtiga saacadda waxa ay ku waqti tahay East Africa Time oo la waqti ah Magaalada Makka Almukarama, una dhiganta waqtiga caalamiga ee Mareykanka +3 .

Salaadiintii iyo Dagaalyahanadii ka soo banbaxay Magaalada Baladweyne ayaa waxa ay noqdeen kuwa la dagaalama gumeystihii Talyaaniga oo ay guulo ka soo hoyeen intii u dhaxeysay sanadihii 1930-1952dii, oo wixii waqtigaasi ka dambeeyay ay yeelatay Soomaaliya Maamul Daaqili oo lagu gaarayay Xoriyadda guud iyo israaca 1-dii July sanadkii 1960-kii.

Sanadkii 1955-tii Maamulkii gumaysigii talyaaniga wuxuu sameeyay gole sharci dajin oo ka koobnaa 70 kursi, oo 10 ka mid ah loo qoondeeyay jaaliyidii ajnabiga ee ku noolaa soomaaliya sida Jaaliyadaha Talyaaniga,Carabta , Baakistaanta iyo Hindida.

Doorashadii golahaas waxaa ku tartamay xisbiyada (SYL), xisbiga Digil iyo mirifle , axzaabo qabiil iyo kuwa talyaaniga raacsanaa.

Xisbiga SYL wuxuu ka helay 43 kursi oo ka mid ahaa 60-kii kursi ee soomaalida loo qoondeeyay ,XDM oo ah Xisbiga degil iyo Mirifle wuxuu helay 13 kursi, halka inta soo hartayna loo kala qeybiyay axzaabta kale .


Gobolka Hiiraan wuxuu golahaas ka helay 6 xildhibaan oo kala ahaa:

1.Aadan Cabduulle Cismaan (Ujeejeen) (SYL)

2 Sheekh Cali Jimcaale Baraale (Xawaadle) (SYL)

3.Sheekh Max’ed Isaaq (Jajeele) (SYL)

4.Sheekh Muxumad Balcad (Xawaadle) (SYL)

5.Sheekh Cabiraxmaan Xaaji Muumun (Gaaljecel) (SYL)

6.Sheekh Max’ed Caddowyar (Baadecadde) (SYL)

Sanadkii 1970-kii , waxa ay noqotay Saldhigii Milatari ee ay ka duulaan tagi jireen dagaalyahanadii Jabhadii Soomaali galbeed ee dowladdii Milatariga Soomaaliya ka gacan siin jiray dhanka militariga iyo maaliyadda intaba.

xaafado[Wax ka bedel | wax ka bedel xogta]

Beledweyne waxey ka kooban tahay in ka badan 4 xaafadood.

october (buunto weyn) 
Howlwadaag
kooshin iyo Xaawo -taako

Xaawotaako Magaalada Beledweyne waxeey ku talaa dhanka Waqooyi ee Caasimadda Soomaaliya waxeyna u jirtaa 335 km waana magalo aad u qurax badan waan Bartamaha soomaaliya.

Magalada ayaa hadda aad u sii balaaranaysa kadib markii ay ku soo biireen xaafado badan sida aan kor ku xusnay.degmooyinka iyo magaalooyinka soomaaliyeed waa kuwo caan ku ah qeyraad dabiici ah oo uu alle ku maneysatay duqeyntaasi Dagmooyinka gobolka Waa 1 buuloburde 2 jalalaqsi 3 mataban 4 kabxanley 5 buuq aqable 6 ceel cali 7 maxaas 8 deefow