Nayjeeriya
Jamhuuriyadda Federaalka Nayjeeriya
| |
|---|---|
|
Calanka | |
| Hal-ku-dheg: "Midnimada iyo rumaysad, nabad iyo Horumarka" | |
| Heesta qaranka: Arise, O Compatriots | |
Location of Nayjeeriya (cirdhow madow) – in Afrika (cirdhow khafiif ah & cawl madow) | |
| Magaalada ugu weyn | Lagos |
| Luuqadaha rasmiga ah | Ingiriis |
| Major languages | |
| Dadka | Nayjeerida |
| Dawladda | Jamhuuriyadda madaxweynaha Federaalka |
| Bola Tinubu | |
• Madaxweyne ku-xigeen | Yemi Osinbajo |
| Sharci-dejinta | Golaha Qaranka |
| Senate | |
| Golaha Wakiilada | |
| Independence from the United Kingdom | |
| 1914 | |
• Declared and recognised | 1 October 1960 |
• Republic declared | 1 October 1963 |
| Bedka | |
• Wadarta | 923,768 km2 (356,669 sq mi) (32nd) |
• Biyo (%) | 1.4 |
| Dadka | |
• Qiyaastii 2013 | 174,507,539 (7th) |
• Tiro-koobkii 2006 | 140,431,790 |
• Cufnaanta | 188.9/km2 (489.2/sq mi) (71st) |
| Wax soo saar (PPP) | Qiyaastii 2021 |
• Wadarta | $1.018 trillion [1] (19th) |
• Qofkiiba | $5,600 [2] |
| Wax soo saar (magac ahaan) | Qiyaastii 2021 |
• Wadarta | 517.000 Billion [3] (23rd) |
• Qofkiiba | $2,760[4] |
| Qaybsiga (2010) | 48.8[5] sinnaan la'aan sarraysa |
| Kobaca (2013) | hooseeya (152nd) |
| Lacagta | Naira (₦) (NGN) |
| Saacadda | UTC+1 (WAT) |
| UTC+1 (not observed) | |
| Koodhka wicitaanka | +234 |
| Koodhka ISO 3166 | NG |
| Furaha Internetka | .ng |
Nayjeerya (Af Ingiriis : Nigeria) waa wadan kuyaala galbeedka afrika caasimadiisuna waa Abuja laakin magaalada ugu weyn waa Lagos waa magaalo ganacsi oo qurux badan waxa uu xad la leeyahay wadamada ghana, Niger Karamaruun iyo wadan Jad Nayjeeriya (Nigeria), Afrika Nigeria (oo ku saabsan dhawaaqa maqalka)), asal ahaan waa Jamhuuriyadda Federaalka ee Nigeria, waa Jamhuuriyadda Federaalka ee Galbeedka Afrika, oo xuduud la leh Benin ee galbeedka, Chad iyo Cameroon oo ku yaal bariga, iyo waqooyiga Niger. Xeebta koonfureed waxay ku taal Gacanka Guinea ee ku taala Badweynta Atlantic. Waxay ka kooban tahay 36 dawladood iyo Xarunta Dhexe ee Federaalka, oo ah caasimadda, Abuja. Nigeria waa mid si rasmi ah u ah dalal dimuquraadi ah.
Nigeria waxay ku taalla dhowr dal oo boqortooyo ah iyo qabaa'illo qabaa'il ah oo ka soo jeeda millennia. Dalkan casriga ahi wuxuu ka soo jeedaa xukunka Britishka ee gumeysiga ee qarnigii 19aad, waxaana la wareegay qaabka xudduudaha hadda jira ee la jaan qaadaya Koontada Koonfureed ee Nigeria iyo ilaalinta Waqooyiga Nigeria sannadkii 1914. Britain waxay dejisay qaab dhismeed iyo sharci sharci ah iyada oo ku dhaqma sharciyada aan tooska ahayn iyada oo loo marayo madaxda dhaqameedyada . Nigeria waxay noqotay koox madax-bannaan oo madaxbannaan sanadkii 1960-kii. Waxaa soo maray dagaallo sokeeye laga soo bilaabo 1967-kii illaa 1970-kii. Kadibna waxaa is bedelay dawladaha dimoqraadiga ah ee doorashooyinka iyo kali-talisyada militariga illaa ay gaadhay dimoqraadiyad xasilloon sannadkii 1999-kii, iyada oo doorashadii madaxweynenimada ee 2011-ka la tixgeliyey markii ugu horeysay ee si macquul ah xor ah oo cadaalad ah.
Nigeria waxaa badanaa lagu magacaabaa "Giant Africa", iyada oo ku xiran dadkeeda iyo dhaqaalaheeda. 186 milyan oo qof, Nigeria waa dalka ugu badan ee ku yaal Afrika iyo kan toddobaad ee ugu dad weyn adduunka. Dalka Nigeria wuxuu ku nool yahay adduunka saddexaad ee ugu weyn adduunka, ka dib Hindiya iyo Shiinaha, iyada oo in ka badan 90 milyan oo ka mid ah dadka ay da'doodu ka yar tahay 18 jir Waddanka waxaa loo arkaa inuu yahay waddan caalami ah iyada oo ay ku noolyihiin in ka badan 500 kooxood, kuwaas oo saddexda ugu weyn ay ka mid yihiin Hausa, Igbo iyo Yoruba; kooxdan qowmiyadeed waxay ku hadlaan in ka badan 500 luqadood oo kala duwan oo lagu aqoonsado dhaqamo kala duwan. Luuqadda rasmiga ah waa Ingiriis. Nigeria waxaa loo kala qaybiyaa qiyaastii kala bar Masiixiyiinta, kuwaas oo inta badan ku nool qaybta koonfureed ee dalka, iyo Muslimiinta, oo inta badan ku nool waqooyiga. Dad tiro yar oo ka mid ah dadku waxay ku dhaqmaan diimaha asaliga ah ee Nigeria, sida kuwa ku dhaqan Igbo iyo Yoruba.
Sawiro
[wax ka badal | wax ka badal xogta]
Nigeria
Nigeria
NigeriaXubin
[wax ka badal | wax ka badal xogta]Waddnamha degaan Nigeria
[wax ka badal | wax ka badal xogta]
Niger 2,00++:
Cameroon 20,000++:
Sido Kale fiiri
[wax ka badal | wax ka badal xogta]Tixraac
[wax ka badal | wax ka badal xogta]- ↑ Data. "GDP, PPP (current international $) | Data | Table". Data.worldbank.org. Retrieved 2014-07-16.
- ↑ Data. "GNI per capita, PPP (current international $) | Data | Table". Data.worldbank.org. Retrieved 2014-07-16.
- ↑ Data. "GDP (current US$) | Data | Table". Data.worldbank.org. Retrieved 2014-07-28.
- ↑ Research, Development. "Nigeria | Data". Data.worldbank.org. Retrieved 2014-07-16.
- ↑ "Gini Index". World Bank. Retrieved 2 March 2011.
- ↑ "2014 Human Development Report Summary" (PDF). United Nations Development Programme. 2014. pp. 21–25. Retrieved 27 July 2014.