Hargeysa

http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/0/0a/Ethiopian_Fokker50_ET-AKS.JPG

Hargeysa

Hargeisa airport

Hargeysa wa casiimada koowada ee Somaliland,.hargeysa waxaa degan dad gaaraayo ilaa 1.3 miliyan oo qof.Magaaladaan waxee caasimad u ahaan jirtay gumeestihii ingriiska marka oo ka soo guuray magaalada Berbera taariikhda marka ee u dhaxeesay 1941 ilaa 1960kii, waa markii ee soomaaliya xornimo ka dhacday.Hargeysa xiligaas waxee eheed meel aad u degen oo dad badan neh ku neeleen. Hargeysa waqtigaas waxaa ku noolaa dad ka yar 50,000 oo qof. waxeena ahaan jireen dad wadaniyiin ah oo aad u jeclaa somaliland nimada.

Taariikh

Astaantii 1988

20kii sano ee somalia dowlad la'aanta ka jirtay, hargaysa waxee laheed maamul xukumo, maanta hargeysa waxaa laga helay ama ee caan ku tahay dhagax farshaxan ah oo la sawiray Kumanaan sano ka hor. waa meelaha loo dalxiis tago. soomaalida waxee mar caan ku ahaan jireen sawirada farshaxanka oo dhagaxa lagu sawiray. Ogsoonoow sawirada farshaxanka oo dhagaxa lagu sawiray waxaa laga heli karaa meelaha qadiimka ah, sida gobolada sanaag, awdal, banaadir gedo, bari iyo meelo badan oo ka mid ah dalka.sida aa ogsoontahay soomaalida waa xoolo dhaqato, sidaas darteed sawiradaan farshaxanka ah waxaa ku sawiran xoolaha sida Lo'da geelka, ariga, oo nuuc qaab kale lo sawiray. waa meelaha kaliya oo hargeysa loogu dalxiis tago. Hargeysa waxaa ku yaalo labo sanab, mid waa qariirada gumeestihii ingriiska dhulka oo heestay, midneh waa diyaaradii duqeeysay hargeysa iyo burco waagii SNM dagaal kula jireen dowladii Kaligiitaliyihii Cadawga ahaa ee Maxamed Siyaad Barre, run ahaantii taalada nuucaan waxaa loo yaqaanaa (Xasuus) sababtoo ah diyaarada hoosteeda waxaa ku sawiran dad gacmaha iyo lugaha ka go'aan oo dhiigaayo, waxaana ku qoran xasuuso, dadka waxa gumaaday oo laayay kaligii talihii laga taqalusay ee dhiig cabka ahaa siyaad barre.Kaligii taliyihii maxamed siyaad barre waxoo ahaa runtii nin aad looga soo horjeeday guud ahaan dalka Somaliland oo dhan, sababo la xiriirto waxyaabaha oo ku kacaayay, sida xasuuqyada ka dhaceesay, Wixii loo aqoon jiray Gobolda waqooyi (Somalioland) iyo gobolada dhexe.Hargeysa waxaa ku yaalo garoon diyaaradeed oo caalami ah, waxaana loogu magacaabaa garoonka caalamiga ee Suldaan Diiriye ....

Taariikhda Hargaysa

Ciidagale wayeediya Taariikhda Hargiesa..

Shiekhana waa lagranya siido Hargiesa kuu so galaay "Keetabka Quranka"

1838kii ayaa Ceelka Hargeisa lagu Caleemo Saaray Suldaan Diiriye Suldaan Hassan Suldaan Farah

Bilawgii Qarnigii 18 aad ilaa 19 aad oo ku beegnaa xilliyadii Gubanka laga soo baxay ee Dhul riixaa uu socday, ahaydna xilliyaday baxday ,, Colka Wadhaf ma lagu dayey,, Cidda la riixaayey iyo sida Safka Frontkana loo kala horeeyeyna ay ilaa hadda ay ku suntan tahay Deegaankeena Maanta ilaa Deegaanka Maamul Gobaleedka Ethiopia. Beelo Hawd ay u faquuqday kuwa Galbeed iyo Xeebta la raacay iyo kuwa dhankaa iyo Buuraleydaa Geel loo Kor iyo Hawd ay u saartay oo ilaa hadda Qarnigii kow iyo labaatanaad lagu jiro oo sidii aynu u kala deganahay. Midhkaas oo aan marag uga dhigaayo, Sidii Dhulka loo fidiyey Qarniyadaa ee la maray jiidaa xidhiidhsan Berbera ilaa aaggaa Dooxooyinkaa Meygaagaha ee dhul Biyo iyo Baad laysla helay ayaa salka loo dhigay, intii muddo ahaydna ku sinayd ilaa Badhtamihii 1850 gii. Sida Xoogga Ciidan iyo Taliskeedu u dhisnaa ayaa Hoggaanka Dhaqanka ee Sare oo Hoggaankii Culimaduna ay barbar taagnaayeen. Dooxaa Hadda ee Hargeisa ayaa laga dhigay Saldhigii Kowaad ee Quwadaha Isaaq ay ku nagaadeen. Ugu horayn waa in la xasuusnaada in Ceelka Hargeisa lagu degay Cudud iyo Waran caaradiis, lagana riixay Dad iyo Bulsho ku dhaqneyd. Taasi awgeed ha laga gudbo Sheekooyinka diciifka ah ee soo noqnoqday isla markaana tilmaamaaya Biyo Weyso ku jira oo lagu shubay iyo Xerta ayaa heshay Ceelka Hargeisa iyo Nawaaxigeeda. Xeri waa dad u baahan ilaalin iyo gacan ku hayn goor walba. Waxa xusid mudan in Ceelka Hargeisa lagu caleemo saaray Suldaan Diiriye Suldaan Hassan 1838, halka Sheekh Madar iyo Culimaday wada socdeen yimaadeen Ceelki sannad ka dib imitaankii Engiriiska oo ku beegneyd 1886. Waxa Suldaan Diiriye Muddo yar ka bacdi u magacaabey Sheekh Madar Sheekha Jameeco weyn, iyada oo Magaaladu ka aasaasantay Jameecada, New Hargeisa iyo Sekadda Liira. Waxa xigay in Suldaanku si gaar ah u soo dhaweeyey Sh. Madar, maadama aan Deegaanka Tolkii joogin,sida dhaqankeenu wacan ku xusan Marti gelintu, taasi oo keentay in Suldaanka iyo Sheekha ay dhex maraan guur iyo xididnimo, sababtay in uu sheekhu culimada inteedii kale ka mudh baxo iyada oo lagu qadarinaayeyQoyska Saldanada.

Xilligaa Madaxa Hoggaan Dhaqmeedka Beelaha Isaaq oo ahaa Suldaan Faarax Suldaan Guuleed Cabdi, waxa isna ahaa Madaxa Culimada Sheekh Cali Sheekh Magan ( Sheekh Ali Dhabar Law ) . Taariikhdan aan kor xusay iyo Maamulkaa Beeluhu ay lahaayeen ee xilligii shaqaynaayey waxan Marjac iyo Xasuus dhig u ah Buuga 1985 kii uu qoray Dr. Sheikh Sultaan Mohamed Al Qasimi Sheekha Shaariqa e Isu Tagga Imaaradka ee Magaciisu yahay ,, Risaalaad Sucamaa Somaal ilaa Sheikh Sultaan Saqar Al Qasami,, Sannadkii 1837. Rasaailkii ay is waydaarsadeen Caailldda Al Qaasimi iyo Sultaan Faarax Suldaan Guleed ee Beesha Cidagale iyo Xulafadeeda,, . Xidhiidhkaa oo nuxurkiisu, sida wadajir ay uga hor tegi lahaayeen Gumeysiga Ingiriiska ee labada Dal iyo Shacabkooda gacanta ku dhigay.

Sheekh Cali oo ahaa Qoraaga Buugan oo gacantiisa ku qoray iyo dhammaan Jawaabihi Qoyskii Al Qaasimi waxa laga helaa Dubai Distribution oo ka mid ah Maktabadaha UAE iyo Matxafka Duwaliga ah ee Sheekh Sultaan ee Shaariqa. Sheekh Cali waxa u suurto gashay in uu ahaa Sheekhii la soo wada shaqeeyey Suldaan Farah, Suldaan Hassan iyo Suldaan Diiriye oo muddadii ugu dheerayd ahaa Suldaankii Guud ee Beelaha Isaaq.

Muddo dheer oo la deganaa kabaabiga barta Ceelka Hargeisa laga qoday, Korna aan loo dhaafin, kuna beegneyd xilliyadii dagaalkii kowaad ee Dunida ayey mar kale, kor iyo Hawd Beeluhu u ruqaansatay, Qorshuhuna ahaa sidii loo adkayn lahaa nabadda iyo lahaanshaha Dhulka iyada oo sidiina ay u socoto Durugsigii.

Hargeisa intaan la magaaleyn ee aan Cariishka laga dhisan, Muddo ayaa subaxiina Geela laga waraabinaayey, Barqadiina lagu caano dhamaayey, Fiidkana lalabaha iyo difaaca loogu jiray, waa xilligaas Suldaan Diiriye la shaqeynaayey Sheekh Haaruun Sheekh Ali.

Taariikh Nololeedkii Sheekh Haruun Sheekh Ali Sheekh Magan oo kooban: Haruun oo ahaa wiilka keliya ee Sheekh Cali dhalay, kuna soo barbaaray Hoy Cilmi Diineed, waxa uu Furas u heli in uu Cilmi u doontay Dalalka Ethiopia, Magaalada Herer iyo Dalka Masar Hoyga Culuumul Islaam ee Alazhar. Dabayaaqadii Dagaalkii kowaad ee dalka dib ugu soo laabtay. Wuxu halkaa Sheekh Haruun uu ka bilaabay sidii Waxbarashada Diinta iyo Malaacaamado loo dhisay, waxana uu isla wakhtigaa uu sameeyey Malcaamaddii ugu horeysay oo cariish ahayd waana barta imika uu ku yaalo Masjid Al Nakhiil ee badhtamaha Hargeisa. Furaska Sheekh Haruun u fududeeyey in uu Barashada Diinta dalka Somaliland uu gaadhsiiyo ilaa deegaana da Kale ee Somaalidu degto waxa ka mid haa: Dooxooyinka Biyaha iyo Baadka ee duleedka Ceelasha Hargeisa. Intaan dhismaha Hargeisa samaysmin in Malcaamadaha oo Waabab ah la sameeyey. Nabadda dadka iyo xoolahooda oo la adkeeyey. Saldanada Beesha iyo Culimada oo isku dhisnaa, Gogol keliyana wada fadhiyey oo kuna Maamulaayey Diinta iyo Shareecadda Islaamka. Waxa iyana Hibo Alle iyo Deeq Alle ahayd Sheekh Haruun oo Illaahay siiyey lix wiil oo dhammaan Culimo Diini ah noqday oo kale ahaa: Sheekh Mohamoud, Sheekh Musa, Sheekh Hussein, Sheekh Guure, Sheekh Abdi iyo Sheekh Adan oo dhammaan noqday Macalimiin iyo Ducaatul Culuumudiin. Sheekh Haruun waxay isku Wakhti ahaayeen Suldaan Diiriye iyo Suldaan Abdiiahi.

Xilligii Sheekh Madar Ahmed: Sheekh Madar waxa Hargeisa soo dejiyey Suldaan Diiriye iyo Sheekh Haruun oo Xaruntoodu ay ahayd Beertii Suldaanka iyo Xaafadda Jameecada, Sheekh Madar oo xilliyadaa ka soo guuray Ethiopia isaga iyo Xertiisi. Sheekh Madar intu noolaa waxay isa soo gaadhaan Suldaan Diiriye iyo Sheekh Haruun iyo inankiisii Curad Sheekh Mohamoud. Wakhtigaas Culimadu waxay ahaayeen ul iyo Diir ku walaaloobay Diinta iyo Shareecadda Islaamka. Fiiro Iyo Gudbin Gaar ah: Sidan kor ku cadeeyey Aasaaska Hargeisa iyo Wakhtigii la magaaleeyey way ka horeysay Imaatinka Sheekh Madar, waxanan Marjac iyo Xaqiijin uga dhigay: 1) Iyada oo aan Asaaska Magaalda Hargeisa ugu abtiriyey saddexda Suldaan ee is dhalay Farah, Hassan iyo Suldaan Diiriye oo ku dhawaad Qarni iyo Badh hayey Xilka Suldaanimo ee Beesha. 2) Labada sheekh ee is dhalay Ali iyo Sheekh Haruun iyana muddadaa taxneyd ahayd Culimada Dalka Hormoodkoodii. 3)Buugga uu qoray Dr. Sheikh Suldaan Bin Mohamed Al Qasimi. 4) Kutub uu lahaa Sheekh Ali iyo kuwa uu qoray oo yaala Maktabadda Weyn ee Jaamacatal Azhar ee Duuqi ku Taal ( Cairo ). 5) Illaahay Cimriga haw raajee waxa ina dhex fadhiya Diwaanka Qarniga Al Haj Abdi Karim Hussein oo la soo shaqeeyey Suldaan Diiriye, Suldaan Abdillahi, Sheekh Haruun, Sheekh Mohamoud, Chief Aqil Jambiir Kahin Suldaan Hassan, Suldaan Rashid, Suldaan Abdikadir, Suldaan Mohamed iyo Dhammaan Golaha Cuqaasha ee Beesha ilaa yawmanaa haada.

Hadaba haddii aan dib ugu noqdo Dulucda Maqaalkan oo aan Raad raacisu yahay Mawduucii ,, Bilowgii Degitaanka Hargeisa,, ee Hadhwanaag News uu u soo gudbiyey inanka Cali Cabdi Coomay 11 kii December, waxan kugu wargelinayaa sida kooban ee Taariikhda Hargeisa aan u taatabtay, waxan ka saaraayey Muhmilka iyo Madmadawga ad gelaysay ama baryahanba socotay ee Taariikhdii Sheekh Madar la geliyey, si ka fog oo baal marsan Karamkii iyo Ixtiraamkii uu Sheekhu inagu lahaa. Sidan kor ku muujiyey Sheekh Madar waxan tilmaamay goortu Sheekhu Dalka yimid, Salaadiintii iyo Culumadii ka horeeyey ee aanu nolol ku soo gaadhin iyo Kuwu soo gaadhay ee wadajir ay u soo wada shaqeysiiyeen. Waxan Malafka Taariikhda Hargeisa, Marjaceedii aan ku xusay in Haji Abdi karim Hussein Xayun yurzaq inoo nool yahay. Sheekh Madar waxa Tiir iyo Rukumo u ahaa Salaadiinta iyo Culimadaas. Sheekh Madar na waxa uu ka mid raggaas Ususka iyo Aaasaaka u ahaa My Town Hargeisa, Illaahayna dhamaantood ha ka abaal mariyo. Cali Cabdi aniga oo kugu tixgelinaaya Taariikhda inta aad ka haysato, waxan ku weydiin lahaa, saddexda shay ee Hargeisa looga duceeyey sidad sheegtay, horta afar ayey ahaayeen oo waxa afar ku ahaa Qodaxda. Afar Caalim oo Sheekh Madar ka mid ahaa ayaa Ninba Shay gaar u qaatay, aan ku weydiiyee Bal Afarta Caalim ee hor Illaahay u walaaloobay bal magacyadooda noo sheeg iyo Sheekh waliba tuu Alla Berigeeda, khaas ahaan u lahaaa?

Talo iyo Digniin: Cali Cabdaw Adiga, Ehelka u dhashay Hargeisa iyo Culimada Maanta ee Dalka gaar ahaan kuwa Ehelka u ah Hargeisa aan farayaa, Taariikhda Sheekhunaa Sheekh Madar iyo Dhaxalka uu inooga tegay, Buug baa la qoray iyo Hebelba wax ka qoray ma muujinayso Kaalintu ku lahaa, Culimadii Dalka ee ay isa soo gaadheen. Saddexda Caalin oo laba ay nolol isku soo gaadheen oo kala ah Haruun iyo Sheekh Madar iyo Sheekh Yussuf Alkawneyn, mid ama shay ayey ku kala dawanaayeen!!! Muxibadii dadkoodu u qaadeen waxa dhacday kolkay geeriyoodeen in Saddexda loo dhisay Qudbiyo iyo dhismoyaal aan Diinta iyo Shareecaduba aanay banaaneyn!!! Waxana sababay Muxibo iyo Jibo aan Xad lahayn iyo Aqoonta Diinta oo inagu yareyd. Laba qudbi way hirgaleen oo ilaa maanta oo muddo dheer la joogo sidii Denbigeeda iyo Gefkeedu uu Tunkeena iyo Raqabadeena uu sudhan yahay. Illaahay ha inaga dhaafo Denbiga. Tii Sheekh Haruun mana hirgelin, dhismaheeduna ma dhamays tirin, waxana lagu aasay Qabuuraha Kaalinta Sideedaad. Waxana Illaahay waafajiyey in aanay dhismin Raggii uu dhalay oo si kasta oo loo damcayna is hor taagay.

Waxa Culimada maanta ku waajib ah in ay u gargaaraan idil dhammaan inta dhimatay ee taabuukyadaa iyo dhismayaasha loo xanbaariyey iyaga oo aan danbi ku galabsan, Inaguna aan ka toobad keeno iyagana rarkan Shaydaanku ka adeegay laga tuuro. Looguna horey siiyo Culimadeenii Waaweyneyd.

magaalda hargaysa iyo xiligii halganka

Wakhtigii Tegay iyo Somaliland dhibaatooyinkii ka dhacay 1982 - 1988

Waa Taariikh aan dib ugu egayno cadaadiskii lagu hayey reer Somaliland ee sababay in dagaal hubaysan lagala hortago taliskii Dhisnaa ee Dawladii Somaaliyeed Madaxweyne Maxamed siyaad bare. Alaha u naxariste

Lama soo koobi karo dhacdooyinkii Xanbaarsanaa DULMIKII , DILALKII iyoXASUUQII ka dhacay gobolada Waqooyiga SomaliLAND 1980-1988 .. Haddii aaan soo Qaato Gobolada Waqooyi Galbeed . Magaalda Madaxda Hargeysa oo aan waqtikaas deganaan jiray / Bal aan wax Yar oo Taariikh ah iidiin ka sheegeeyo oo ka Faaideysta Xasuustan aan dib uu soo kocday .

Weli dad badan baan Fahmin NAbada iyo Dawlada Somaliland sidii ay ku Timi Wax loo baahan yahay In la Xasuuto Dadkii la Xasuuqay iyo Dadkii Shahiiday Bal aan Ceelkii SMN uu Arooro in ay Biyo ku jiraan Haddii loo baahdo dad weli Haraadan ay Jiraan 27 May1988

Geedigii uu horeeyey waxay soo cagadhigteen SNM tu MAgaalda BURCO ay ka EEDaameen Salaadii Subax kuna Tugadeen Xeradii Ciidamadii Balanbalay ee TAliskii Siyaad / aan soo koobee .,FArxadii labaad waxay ka Diyaantay Maalintii Sadexaad Caasimada Hargeysa oo aan markaas joogay kana mid ahaa Dib jirka magaalda Degnaan jiray . / Barikaas markii ay soo galeen Magaalda Burco Mujaahidiintii SNM ay Ciidamadii Faqashtu ku riday Argagax iyo Caga Juleey Dadkii Degenaa Magaalda Hargeysa Maalintii Labaadna Dhamaan Odayaashii M/Har ayaa Jeelka loo Taxaabay iyo Wixii shicibka ahaa oo Wadooyinka ay ka helaan iyo 180 Askari oo laga soo ururiyey Ciidamada Xooga Dalka ee laga Shakiyey Beelaha Sh Isaaq Dadkaas oo Gaadhayey 1600-1800 waxa la kala geeyey Jeelasha Xerada Birjeex /Jeelka NNSTA /Jeelka Hangashta /Jeelka Xerada Duub-Casta iyo Saldhiga Buliiska dadkaasi 95% waa la Xasuuqay waxana ka masuul ahaa Duubcastii Taliyaha Moorgan iyo GOra Jaan , iyo Kuwo Weli la doondoonayo /Nasiib Daro dadkaas iyaga oo Raxan Ran ah waxay ku Aaseen Laakta MALGA DURDURO ,,Briijka LIIQLIIQATO hoostiisa / Garooka Birjeex ka danbeeyey /iyo Doga Hareysa Culb / Gurika Martida (Rest House) dabadiisa iyo Fooqa Gani Agtiisa iyo Xerada NNSTA Duleedkeeda Ilaahay JNHK..DADKAAS . HAbeenkii ay soo galeen 31 May 1988 Mujaahidiintii SNM MAgaalda Hargeysa 2.30 ayaa waxa Bilaamatay Codkii Hubka iyo Gariirkii ka soo HINRAAGAYEY Dhinaca Koonfur SW M/Hargeysa. .Habeenkaasi Cirka Aad buu Madobaa ,Neexow fiican iyo Daruuro ayaa Hadheeyey M/HAr , Ciidamadii faqashtu waxay Dhufeys ka qodanayeen Xeryohoodii , / Cirka waxa ka muuqday /25 Miles SQU NAbaalka ama RAska Signalka ah ee Hawada loo Tuuro oo ah 4 Nooc ah /SAHANKA (Bule Light ) /NABADA (White light /KHATARTA (RED light ) iyo GURMARKA (orange iyo red ) ay tuurayeen Baalo Xooftadii Ciidamadii Faqashtu ee Jaqayey DHiika Shicibka . waxa ka dhex -muuqaday Hubka lays weydaasanyey /Nasiib wanaaag 3.00 pm Codkii Hubka wuxuu soo dhowaadoba wuxuu soo Gaadhay Gurikii Fooqa Gaani uu Fadhiyo Taliyihii GAcan –Dhiilaha Moorgan .. (1 hr Later) Waxay ka qiiqday Xeradii Birjeex iyo Xeradii daraawiista iyo GAroonkii Xaafada GAANBO AMXAARO /// Markii la gaadhay 5AM ayaanu ka soo degnay GURYIHII Dushood ee Magaalda Har aanu ka daawaneynay Arrintaas /6.00 Am ayaa Xabadihii istaageen waxanu araknay Qiiq dhul heehaabanaya dhamaan Xeryihii Askarta Joogtay /Dadkii oo yaaban Mucjisadan ilaa Xalay oo dhan socoday NAtiijadii ka soo baxday ..Waxaan uu baanahay cid naga qancisa ////6.30-7 ayaa Sedeedii wiil ee ugu Horeeyey ku soo gudbeen Wadada HArgeysa Culb ka Timaada kuna Nasteen Gurikii SIxiroolihii Sh Bilise ee Dhaktarka ( General Hospital ) ka danbeeyey// Farxadii Sedexaad ayaan ka qeyb galay .. Mushxaradii Sawaxankii iyo Salaamihii loo Hanbalyeeynay Jabhadii SNM .. Aanu ku soo dhoweenay Gacmo furan Markii Ilaahay NAGA aqbal DUCDII .Habeenkaas /.9,00 am ayaanu mar labaad Arakay Inamadayadii SNM oo Raxan Raxan uu socoda Kuna Jeeni Qaaran Silsilado RAsaasi ka Buuxdo iyo Miinooyinka ay Gacanta ku sitaan ….DHabarka Waxay ku sitaan Kumucyadii BASUUKA ah iyo Sahaydoodii , Wiilashaasi waxay uu socodeen sidii Gow boyska oo Xadhiidhsan uu Horgacayo Nin Radiow Fooniya wata .iyagoo RaXAN Raxan oo socoda ayey ku faafeen Magaaladii (gurikii Martida (Rest House) ila New Hargeysa aaga uu dhexeeya iyagoo marba meel uu siqaya ama uu Ruqaansanya Jiida hore , Dumarkii iyo Caruurtii baa daba Yaacayey iyaga oo Qaadaya Heeso aan ka sii Xasuusto (DHULKA SOW ANIGU MALEH ) eg Iyo Soo Dhowaada Geesiyadiyow soo Dhowada /Waxaan Xasuustay Maalintaas Siiradii NABI -MAMMED CSW markii ay Furteen Axsaabtii Magaalda MAKA.Mukarama /. aan soo koobee 3 Cisho ka dib 10..00 am Waxay Ciidamadii Naflacaariku ee Dowlada ka soo Galeen Wadada Air porka ka Timaada iyaga oo Walwaalaya .GAARAHA GURGUURTA ,BMKA ,GAwaadhida Kaashaaman /MAdaaficda la jiidayo oo Xeryahoodii ku soo noqdeen intii Hadhay / Haddan waxay Maqalan Hubka Culus oo ka dhacya Koonfur Magaalda Har ee Masalaha laysu adeegsaday Anti Air Garaaf iyo Madaafii uu Watay Gan ku Dhiilaha Col Goora Jaan Ciidankaas oo ahaa kuwii Kaydka Faqashta oo Jilbka uu digeen qeyb ka mid SNMta oo ka waabiyey in ay soo galaan Magaalda Hargeysa , isla Markaas Waxa Duushay Diyaradii ugu horeeysay intay Magaalda Dulmartay bay Hadana Fadhiistay/ /waxay Samaacdo aad uu qeylinaya soo dhigeen BAR Hargeesa Hortiisa oo Qaadaysa Heeska (Samadiidow dabin baa xidhan lagu dilidoonee ) oo hore Degahayaga uga batatay // waxaan arkay gaadhi Jiib ah uu wato Sarkaal SNM ah iyo Sedex Mujaahid Meel uu nagaga yimi ma garaneyen laakiin Markii danbe lay sheegay in uu yahay Muj MUSe Biixi uu ku soo wareegay ila Dawlada Hoose ila kaalinta ina galan dabdeed Xaafada Xero OOR Dusheeda ayuu Istaag Gaadhikii SNM tu . waxay uu Ruqaansadeen M/Snm Wadada Dhakhtark ee Jeeda Hore ilaa Daamkii Biyo Xidheenka New Hargeysa /Anigu Markaas waxan garab taagneen 10 kii wiil oo Fadhiistay Hoteelka TOGDHEEER ./Dabeed waxaan dareenay Intayadii HAwlaha ciidanka wax ka Yaqiin In lay Horfadhiistay (Face to Face ) /Waxa isku Xidhmay Commandkii Ciidanka Faqashta wax loo Qaybiyey Dadkii Taageersanaa XUKuumadii Siyaad Bare Qabiilada deganaa Magaalda Hargeysa VIA Reer SH Isaaq / ayaa Hubkii lagu Taxay .iyo Qoryo qof walba /Markii aanu Sirtii Helanay waxaanu uu Tagnay Culimadii Diinta wax ka yiqiinay in ay Dadka Taageersan Muj SNM la Gaadhsiiyaan //DUCADII NABIGA CSW uu ku Duceystay DAgaalkii Ceelka BEDER ay is Horfadhiisteen Gaaladii /// Dadkii Magaalda Hargeysa ee REER SH ISAAQna Waxa iyaguna goosteen In aan layso Diibin Ciidamada Ay is garab Taagaan Mujaahidiinta SNM Sida uu Qorayeey Xeerka SNM HIIL iyo Hooba Sababtoo waa Tii Geentay Guulaha ugu Weyn eek u Fiday Gobolada Waqooyika / Maalintaas waxa Dumarkii iyo Ardaydii ayaa isla markiiba dhigay wadooyinka FOOSTOOYIN ,DhAGxaan waa Weyn iyo Taayiro Gubanaya lagu xijaabay LAbada Wado ee IDaacada Tegijiray iyo Wada Bebera looga Baxo / Qacdii uu horeysayba waxa ooda soo Jabsaday Ciidan uu Watay NInkii Majeerteen Col Food Cade ee ka soo Sajeeray SSDF ay Banaanka Xeradii NNSTA horteeda ay wadheen Meedkiisii ciidankiina waa Jabeen Cidamadii uu watay waxay Galeen Xeradii HanGeshta ,isla Maalintaas ila Afar Weerar ayey soo qaadeen Ciidamadii FAqshtu ilaa Afar Sarkaal oo Hagaaminey baa ku dhintay meed badan oo askar ah oo lebisan Tuutihii Ciidamada baan ku Arkay Jeelka Hortiisa Mid ka mid ahaa ayaan Jeebkiisa kala baxnay 500 US Dollr uu ka soo Bililiqaastay Bakhaaradii Down Townka M/ Harg .. HAddaan intaas ku dhaafo 6 Cisho ka dib Weerar kii kasta marka ay ka Jabaan Ciidamadu // Aakhirkii 6-7 june 1988 .Ciidamadii Faqshtu Waxay Adeegsadeen Madaafda Rida dheer 85 ay la ku rusheeyeen Magaalda oo dhan Maalintaas Boqolaal Qof oo shicib ah ayaa ku Nafwaayey /Maalinti Labaada BMKII 38 -40 Gaadhi ee Xabaarsan mid kiiba 12 Duumood ah .baa Dab Xidh ku Sameeyey M/Har 10am –ila 5PM ay hoos yaacayeen GAAraha iyo Beebeeku laga soo bilaabo( Rest House) ilaa New Hageysa Xafadda Agaagaar Beeraha doga uu dhow ,Xaafada Gudhac dheer ee daanta Dunbluq Wadooyinka oo dhan baa Meyd baa buuxyey aan Tiro lagu soo Goobi Karin /Maalintii Sadexaad waxa qeyb ka qaatay 4 diyaarood oo soo galay weeraradii oo Magaalda iyo Agagaar keeda Roob kaga dhigay Laakiin Nasiib Wanaag Shcibka Magaalda Faraxd Weyn baa ka muuqatay Haddii aanu Mid ka Hadheeyn .// Bil iyo 20 Cisho maalin kasta 7am -6 Pm ayey Garaacayeen Madaafiida .BMKA iyo diyaadaha MIC 17 - 19 iyo BOMBAR oo ka Sameenayey 3 Tuulimaad Maalin kasta Magaalda Hargeysa iyo Nawaaxigeeda /Dagaalkii wuxuu gaadhay Door to door oo Fooda lays Daray Dhamaan Waxa la soo Afjaray Gurmadii uga Imanayey Ciidamada Faqashta Gobolada Kale iyo Degmooyinka waxa soo Jabay Ciidaaankii Faqashta oo Gabaleed deganaa Gabeelay ,Arabsiyo Saylac ,Dararweyne ,Masalaha ilaa jidahaas oo dhowdhow and etc

Wajigii labaad ee weerarkii Hargaysa

Waqtigaas Magaalda Hargaysa waxay Ciidamada Faqashtu u qeybsameen laba Nooc:Qaar ku Wareeray Bililiqadii oo baxsaday iyo qaar coomaadayaashi cuneen, ilaa dhaktarka Digfaar ee Magalada Xamar, dhakhtarka Madiina iyo dhakhtarka Afisyoone Sariiro looga wayey.

Magaalda Xamar //dabdeed Ciidamadii Tuutaha Sitay waa laga dhigay Dereeskii oo dhar cad baa laga dhigay si ay uu Soo galaan Xeryaha Qaxootiga iyo Ciidamadii Dhafoor Qiiq ee Mjeerteen SSDF oo Xero Gooniya Diganaa Birjeex , Ciidamadii Daraawiishta iyo Buliiskiina waa layku daray Intii Hadhay oo xarun loga dhigay Saldhikii Buliiska Shicibkii Qaxootigana waxa Xun looga dhigay Xerada Dhaamka ,Xerada Adhi Cadeys ,iyo Saba Casad Xeryahaas waxa ka mid ah aa

• XERADA AGABAR degmada Gabiilay
• XERADA XEEDHO Degmada Hargeysa 6 Miles North M/Har
• XERADA aAdhi Cadey Degmada Har 16 miles East ,
• XERADA DAamka degmada magalada Hargeysa Xaafada Gacan Libaax
• Xerada Sabo Xad East Hargeysa /
• XErada BIXIN DUULA degmada Berbera 32 Miles South / iyo
• Xerada Dila Degmada Boorame /

Dhamaantood waxa laga xukumijiray Xafiiska Xerada GANAD EE Xaafada x-awr dusheeda Magaalda Hargeysa //Si aad uu Fahantaan Xeryada GAnad waa Xarunti Qaxootiga isla Markaas waxa deganaa Qaxooti Hubeeysan ee Laga soo raray Xerada Xeedho . waxay hoose Iman Jireen Shikhada madax BAnaan oo la oran jiray RRS oo Xarunta aheed Xarunta Dhexdeeda iyo Taliska Guud Magaalda Xamar oo toos ugu Xidhnaa Madaxdooyada Somali iyo Beesha OGAADEEN oo Qandaas lagu Siiyey Mr Maslax iyo Dhamaan Qabiilada Hilika Shanaad Beelaha Degan . Mid kasta wakiil uu joogay Xeradaas Ganad marka laga reebo Beelaha Isaaq // Xeryahaas oo dhan Waxaa ka diiwaan ka shanaa 4 Million 500,000 Qof oo Been ah marka layku daro Somalida Hilinka Shaan iyo OROMO Laakiin ay Tiradaas Qaxootigka ah ay Aduunka ka qaadan jireen LAcag Tuugtii UNCR ee Fadhiyey Nayroobi / Xero kasta waxa Joogay Ciidan Gaar ah oo hubeeysan Laakiin aan direes Sidan //looma ogoleen in ay Cidi shoqo ka hesho dadka Magaalda Hargeysa iyo Reer Sh ISAAQ //waxa iagyna Magaaldii ku hadhay Xerada Birjeex Dafoor qiiqi waxa ka diiwaan 5.000 oo been ah ay Adawladii Afweyne Mushar ka qaadan Jiray waxay ahayeen 50 -280 Nin oo SAkhraamin uu badnaa .waxa Magaaladii ku soo Hadhay Ciidanka Beelaha oo Ogaadeen oo la dejeey Xarunta ( Rest House ) Fooqkii Gaani waxa la dejiyey Taliskii Oromadii dhamaan Wixii reer Boorome joogayna waxay ii Tageen Dadkoodii Boorame , Waqtikaas Shicibkii Magaalda waxay ka dabaal degeynay Geed DAABLEEY .Dabeed waxa dhacay Weeradii uu danbeeyey Xaruntii GAnad uu Dagaal ka socoday 7ba Cisho oo aan loo Nasan / Maalintaas SNMtii 70 Laadkurusar .180 Gaadhi oo Isjiida ah iyo Raashinkii ayey Ganta ku dhigeen In kastuu Dab sii Qabadsiiyeen markii laga Saaray Qaxootikii Hubeysanaa iyo Ciidamadii /Mudo ka dib Ilaa ay Soo Rideen Diyaaradii Fookorta ee Xamar-to Hargeysa Dawac iyo Sahayda soo Rari Jirtay Siina Rari Jirtay Waxayna Xidheen Wadadii GOBOLKA ADWAL ka timaada waxa Furmay Wada Socodkii Gobolada HARGEYSA ,BURCO iILa Gobolka Sanaag

http://so.wikipedia.org/wiki/