Muqdisho

Ka Wikipedia
U bood: gooshitaan, raadi
Muqdisho
Muqdisho  (Af-Soomaaliga)
مقديشو  (Af-Carabi)
Mogadiscio
Magac loogu yeero: Xamar (Af-Ingiriis: Hamar)
Muqdisho is located in Somalia
Location in Somalia.
Dhacdaa: 2°02′N, 45°21′E
Dalka  Somalia
Gobol Banaadir
Xukunka
 • Duqa Mohamed Nur
Baaxadda
 • Guud ahaan 1,657 km2 (640 sq mi)
Tirada dadka (2011)
 • Guud ahaan 2,855,800
Saacad EAT (Bariga Afrika (UTC+3)

Muqdisho (Af-Taliyaani : Mogadiscio, Carabi: مقديشو, Xamar, Carabi: حَمَر) waa caasimada Jamhuuriyadda Fedraalka Soomaaliya, waxa ayna ku taalaa galbeedka Badweynta Hindiya, waa magaalo qurux badan oo indhuhu soo jiitaan, oo aay badweynta Hindiya kaga wareegsan tahay sadax jiho.

Waxaa magaalada Muqdisho dhidibada loo aasay waqti aad u fog oo aay taariikhyahanada isku qilaafeen in magaaladani la aas'aasay qarnigii 2aad ama kii 3aad ee taariikhda miilaadiga.

Muqdisho waxey ahaan jirtay xarun ganacsi iyo marin kala qeybiya Hindiya iyo Yurub (inta aan la qodin Kanaalka Suwees) iyo jaziirada carabta iyo xeebta Afrikada bari Magaalada Muqdisho waxey ka koobnaan jirtay 6 xaafadood ama tuulo oo aay deganaayeen qabaail, xaafad kasto waxaa xukumi jiray Sheekh, xaafadaha waxey lahaayeen golaha odayaasha sida qaabka federaalka ah oo kulmiya dhamaan xaafadahaas loogana tashan jiray arimaha magaalada Qarnigii 4aad ee miilaadiga magaalada Muqdisho isku badashay nidaam ama maamul u eg saldanad.

Magacaabida Magaca Muqdisho[Wax ka bedel | wax ka bedel xogta]

jidadka xamar
xamar 1980meeyadi

Waxaa kaloo Taariikhyahanada isku qilaafeen magaca (Muqdisho) asal ahaan meesha uu kasoo jeedo, waxaa lasheegay in magaalada markeedi hore la dhihi jiray (Xamar) iyo magacyo kale oo lamid ah sida (Xamar weyne)xamar jab jab (Xamar Cade),xamar iyo xamar daye waxaa macquul ah in magacyadaas dhamaan magaalada loogu yeeri jiray waqtiyo kala duwan aay magaalada qadiimka ah aay soo martay, sida isbedelada xaga qaabka dhismaha , degaanka iyo Siyaasaddaba Qaar kamid ah taariikhyahanada ayaa waxey cadeeyeen magaca (XAMAR ) uu horeeyay , laakinse hadana waxaa aay isku qilaafeen micnaha Xamar , oo ah magac bulshadu aad u taqaan weliba dhanka suugaanta iyo maah maahyada , Soomaalida ilaa iyo waqtigaan aan ku jirno wey adeegsadaan magaca Xamar.

Micnaha Xamar carabi ahaan waa (Alxamraa), qaar kale neh waxey ku macneeyeen oo sheegeen inaay ka timid kalmada Ximyar oo aheyd dowlad Islaamka ka hor xukumi jirtay yemen , Dawladdaas waxey gacanta ku haaysay ganacsiga xeebaha bariga Afrika oo kamid ah magaalada Muqdisho.

qariirada muqidhso ee Soomaaliya

Magacaabida magaalada Muqdisho waxaa lasheegaa in magacaas asal ahaan uu yimid kalimada Maqcad Shaah oo loola jeedo kursiga Boqorka ama micnaha kale meesha ku jira (meesha ugu wanaagsan ee boqorka fadhiisto ama xarun ka dhigto), sida lasheegay Muqdisho waxaa qarnigii 6aad ee hijriyada xukumi jiray faarisiyiinta marka soomaalida wey kari waayeen ku dhawaaqida (Maqcad Shaah) waxeyna u bedeleen magaca hada (Muqdisho) kalmada waa laba erey kala duwan ereyga Maqcad waa carabi ereyga labaad shaah waa faarisi oo loola jeedo boqor. maka taas maloo macneyn karo in magaalada aasaasideedi dadka faarisiyiinta aay qeyb ku lahaayeen , maxaa yeelay ereyada faarisiga aad ayaa looga isticmaali jiray magaalooyinka carabta iyo xeebaha soomaaliya waqti aad u fog Waxaa aay badi taariikhyahanada qireen in magaalada Muqdisho uu Islaamka soo gaaray inta aay magaaladaas soo shaac bixin, waxeyna soo soo shaac baxday baxday markii aay dadka magaalada dhamaan diinta Islaamka aay wada galeen oo aay noqdeen dad aad looga yaqaanp gobolka, taas oo keentay in dhamaan xeebaha Afika bari oo ka kooban (Zinjibaar, Somaaliya, Jabuuti) loogu yeero Muqdisho Magaalada Muqdisho markii aay dadkeedi Islaamka galeen markaas oo aheyd qarnigii 1aad ee Hijriga, waxey noqotay darbiyadii adkaa ee difaacay Islaamka Afrika.somalia byyyyyyyy

Qaar kamid ah taariikhyahanada waxey sheegeen in dadka asal ahaan u dhashay magaalada Muqdisho aay ahaayeen dad aay ku badan yihiin Culimada iyo raga diinta lagu yaqaan kuwaas oo horsed ka ahaa dhaqdhaaaqyadii fidinka diinta Islaamka ee Soomaaliya isla markaana dowr weyn kasoo qaatay in aay diinta Islaamka ku fido bariga , bartamaha iyo koonfurta Afrika, dadkaas firkoodi ilaa iyo waqtigaan waxey kunool yihiin magaalada Muqdisho ee qadiimka ah.

Asaasidii Magaalada Muqdisho[Wax ka bedel | wax ka bedel xogta]

Dhagaxtuur

Taariikhyahanada waa aay isku qilaafsan yihiin waqtiga la aasaasay magaalada muqdisho , qaar kamid taariikhyahanada yurub ayaa sheegay in magaalada Muqdisho la aasaasay qarnigii 7aad ama 8aad ee miilaadiga , laakin kuwo badan ayaa waxey sheegeen wax taasi qilaafsan.

Kitaabka taariikhda magaalada Baata (xeebta Afrikada bari) ee lagu qoray afka Sawaaxiliga ayaa waxaa ku qoran qofkii ugu horeeyay ee magaalooyinka xeebaha Afikada Bari aasaasay uu ahaa Khaliifkii Cabdulmalik Ibnu Marwaan sannadku markuu ahaa 77 hijriga, kadib markuu maqlay wararka magaalooyinkaas , wuxuu markaas rajeynaayi inuu halkaas ka dhiso boqortooyo cusub Cabdulmalik Ibnu Marwaan wuxuu halkaas usoo diray rag Suuriyiin , kuwaas oo ah dadkii dhisay magaalooyinka (Baata) (Malindi) (Zinjibar) (Laamo)

Bartamaha Muqdisho

.

Taariikhyahan Taliyaani ah ayaa wuxuu sheegay inaay aay magaalada Muqdisho ahaan jirtay Islaamka ka hor magaalo weyn

Markii Islaamka uu ku faafay magaalada Muqdisho waxey noqotay meel aay soo hijroodaan dadkii carabta ahaa, dadkaas oo halkaas ka abuuray ganacsi Iyo fidinta diinta Islaamka ilaa aay magaalada ka noqoto Minaaradii diinta ee Afrika, dadkaas firkoodi ilaa waqtigan xaadirka ah waxey weli ku noolyihiin magaalada Muqdisho iyo xeebaha Banaadir oo dhan nin magaciisa la dhihi jiray "Ismaaciil Ibn Cumar Ibn Muxammed", ninkaan wuxuu kasoo jeeday reer "Banii Cafaan" wuxuu magaalada Muqdisho uu yimid sannadkii 149 hiriyada. (MIcnaha Muqdisho "Muqa ayey DISHA")

Ibn Batuuta iyo Muqdisho[Wax ka bedel | wax ka bedel xogta]

socday ku dhaheen ninkaan maaha ganacsade ee waa Faqiih , markaas ayey qeyliyeen dhalinyaradii iyagoo ku dhawaaqayay ninkaani wuxuu marti u yahay Qaadiga magaalada.

Waxey igu dhaheen waxaa caado inoo ah markuu magaalada yimaado Faqiiq ama Shariif amaba nin wanaagsan waxaa markiiba loo geeyaa Qaadiga magaalada si uu ula kulmo Suldaanka markaas ayaa waxaa ley geeyay Suldaanka magaalada oo aan la kulmay.

Ibnu Batuuta warbixintiisa wuxuu uga waramay qaabkii wanaagsanaa ee loo soo dhaweeyay iyo marti soorkii ee sadexda maalin ah ahaa ee aay reer Muqdisho u sameeyeen.

Ibnu Batuuta wuxuu yiri: maalintii afaraad ee booqashadeydi magaalada Muqdisho ayaa waxaa ii yimid Qaadiga magaalada iyo ardayda iyo mid kamid ah wasiirada, waxeyna iikeeneen maro "macawis" iyo maro kale garbaha lasaarto iyo camaamad sida kuwa masaarada oo kale , sidoo kale waxe maryo kuwaan oo kale u keeneen dadkii aniga ila socday , kadib waxaan soo aadnay Masjidka jaamica , Suldaanka ayaan salaamay , kadib asigana wuxuu igula hadlay afka Carabiga asiga oo dhahay "Qadamta kheyra maqdam , wa sharafta bilaa dana , wa aanastanaa" taas la micno ah "waxaad timid meel kheyr badan , wadankeena ayaad sharaftay waadna nasoo wehlisay"

Masaajida Magaalada Muqdisho[Wax ka bedel | wax ka bedel xogta]

misaajidka xamar

Magaalada Muqdisho waxey ku caanbaxday masaajido waaweyn oo taariikh fog leh ,oo ahaan jirtay goobahii cilmiga loo soo doonan jiray lagana baran jiray culuunta kala duwan , waxaan looga imaan jiray geeska afrika oo dhan waxaa masaajidadaas aay ku caan baxday xalaqaadka tafsiirka , Xadiithka , fiqhiga . maamulkii Muqdisho ka jiray waxey ku tartami jireen dhisida masaajida iyo gaabaha lagu barto diinta Islaamka.

Masaajida Muqdisho waxaa ka mid ah :-

  • 1- Masjidka Xamar-Weyne (jaamaca) waxaa leysku wada raacsan yahay inuu yahay masjidka ugu fac weyn magaalada Muqdisho , waxaa masjidkaas la dhisay 630 hijriga , masjidka wuxuu leeyahay 81 tiir .
  • 2- Masjidka Arbaca-Rukun oo ladhisay bartamihii qarnigii 7aad ee hijriga
  • 3- Masjidka Faqrudiin oo la dhisay 667 hijriga , masjidkaan wuxuu ku caan baxay oo dabiyadiisa aay leeyihiin naqshada kala duwan oo aad u qurux badan oo ka sameysan ruqaan
  • 4- Masjidka Axnaafta oo la dhisay qarnigii 7aad ee hijriga , markii gumeysigii Taliyaaniga dalka qabsaday wey dumiyeen masjidkaas waxey ka duldhiseen baar aay u bixiyeen ‘’ BAR SAVOY’’

Sawirada Xamar[Wax ka bedel | wax ka bedel xogta]

Inta duq magaalo ee soo martay Muqdisho 1930 - 1990[Wax ka bedel | wax ka bedel xogta]

  • 1 - Dr.Campani Romeo, Podesta, 1936 Disembar 1-da-k
  • 2 - Rag Scarpa, Podesta, 15-k-k Disembar 1937.
  • 3 - Dr.Sicar, Podestà, 1-DII Maarso 1937-k.
  • 4 - Dr . Barbino Luigi, Podestà, 3-1937-k da Juun.
  • 5 - Dr.Baudino Marcelio, Podesta Aviazione Capitano da Novembar ,1-1937-k.
  • 6 - Dr.Guliano Sanatore, Podestà, Disembar 1938-k.
  • 7 - Dr . Bartelli Pietro, Commisario straordinario, Febraayo 1941-gii.
  • 8 - Oliviero Oliveri, Commisario straordinario april 1950-K.
  • 9 - Dr.Aliviero Enrico, 1950 Juun-k.
  • 10: e - Vecco Carlo, Novembar 0,1953-K.11.
  • 11: cali cumar sheegow 1953-1956
  • 11 - Maxamed Shiikh Jamaal Cabdullaahi, Duq Magaalo, 1956-1960 k.
  • 12 - Axmed Muudde Xuseen, Duq Magaalo Novembar, 1960-1962 k.
  • 13 - Dr.Keynadiid Axmed Yuusuf, Commisario straordinario, 30-kQ kQ Agoosto 1962-1963.
  • 14 - Shariif Maxamed imaankeey Duq magalo Septenber 63-1965 k
  • 15 - Cumar Xasan Maxamuud (Cumar Istarliin), 1965-1966 Febraayo k.
  • 16 - Dr.Shariif Maxamed Caydaruus, Duq Magaalo, Maarso 1966-1970-k.
  • 17 - G / Sare le Axmed Maxamuud Cadde, Commisario straordinario, 20-K-K Novembar 1970.
  • 18 - Gaashaanle Sare Cusmaan Maxamed Jeelle, Commisario straordinario, 8-dii Disembar 1970-k
  • 19 - Gaashaanle Sare Xasan Abshir Faarax, 0,28-kQ Magaalo Duq Maarso 1973 - KQ.
  • 20 - Yuusuf Ibraahim Cali (Abuuraas), Duq Magaalo, Febraayo 1976-k.
  • 21 - Dr.Cabdullaahi Salaad Warsame, Duq Magaalo, Maajo 1981-k.
  • 22 - Gaashaanle sare Xasan Abshir Faarax, Duq Magaalo, 1982-k.
  • 23 - Cali Ugaas Cabdulle, Duq Magaalo, 1987-k.
  • 24 - Sayid Cumar Xaaji Maxamuud, Duq Magaalo Jannaayo ,16-1990-k k.
  • 25 - Sarreeye Guuto Axmed Jilacow Caddow, Duq Magaalo, 18-K-K Oktoobar 1990.
  • 26 - sareeye guuto Faarax Muuse Maxamed (Ilay)

Dawladihii iyo Maamuladii Muqdisho ka talin jiray[Wax ka bedel | wax ka bedel xogta]

Waxaa magaalada Muqdisho soo xukumi jiray dowlado iyo Saldanado , maamuladaas qaarkoodi waxaa sameeyay dadkii ugu horeeyay carabta ahaa ee halkaas soo degay , qaar kalena waxey kamid aheyd qeyb katirsan qilaafadii Islaamka ee waqtigaas jirtay iyo maamulo aay sameysteen qabaail soomaaliyeed katirsan ee dega kofirta Soomaaliya.

Waxaa Dawladdahaas kamid ahaa:

1- dowladii Ximyar : waqtigii ‘’ Ascad ibn Karb ‘’ oo ahaa mid kamid ah boqoradii ka talin jirtay yaman qarnigii 4aad ee Miilaadiga , Dawladdaan waxey kaloo soo xukuntay magaalooyinka’buurhakaba’ Marka’’ baraawa 'baardhere'

2- dowladii Umawiyiinta waqtigii Cabdulmalik Ibnu Marwaan

3- dowladii Xalawaan oo Muqdisho ka talineysay qarnigii bilowgii qarnigii 6aad ee hijriga , waxaan magaalada xukumayay Maxamed Shaah ka tirsanaa maamulka Xalawaan ee Ciraaq.

4- dowladii Zuzaan oo bartamihii qarnigii 6aad ee hijiriga Muqdisho xukumayay.

5- dowladii Shiiraaziyiinta oo qarnigii 7aad hijriga , Dawladdaas waxey ku caan baxday dhisida Masaajida waaweyn oo leh qaab faarisi.

6- dowladii Faqrudiin oo aasaasay Suldaan Abubakar Faqrudiin , qarnigii 13aad ee Miilaadiga , kadib markii uu ku guuleystay inuu soo afjaro qilaaf ka dhaxeeyay qabaailkii Muqdisho deganaa.

7- dowladii Burtaqiiska oo magaalada Muqdisho xukumayay waqti gaaban sannadkii 1502 Miilaadiga , Burtaqiiska waxey dadkii Muqdisho deganaa kala kulmeen iska cabin xoog leh oo aay ku diidan yihiin maamulkoodi.

8- dowladii Mudafar oo Muqdisho xukumeysay bilowgii qarnigii 6aad ee Miilaadiga.

9- dowladii saldanadii reer Cumardiin geledi oo xukun tay intay inta badan kifirta soamali oo la dhihijiray suldan yuusuf oo xaruu tiis way agayd afgooye. ,

10- dowladii Cumaan waa waqtigii Suldaan Barqash oo ahaa suldaankii Sinjibaar oo xukumayay xeebaha bariga Afrika bartamihii qarnigii 18aad ee Miilaadiga, markaas waxey magaalada Muqdisho siyaasad ahaan raacsaneyd Suldaankii reer Cumaan ee joogay Sinjibaar.

11- dowladii Taliyaaniga oo magaalada Muqdisho qabsatay 1892 Miilaadiga , kadib markii hashiis la gashay Suldaankii reer Cumaan ee Muqdisho katalinaayi inuu ka tanaazulo xukunka ee uu qaato lacag dhan 140 kun Rubiya sannad walba.

Bilowgii 50 meeyadii waxey magaalada Muqdisho heshay maamul dowlad hoose ah, intii lagu guda jiray xurnimo raadinta 1950-1960. 1960 kii markii xurnimada la helay waxey magaalada Muqdisho noqoday caasimada dalka Soomaaliya. muqdisho wa mid kamid amagaalooyinka caalamka ugu waawayn

Magaalooyinka la mataanka ah[Wax ka bedel | wax ka bedel xogta]

Dalka Magaalada
 Italy Emblem of Italy.svg Milan
 Turkey TurkishEmblem.svg Istanbuul

Cimilada Muqdisho[Wax ka bedel | wax ka bedel xogta]

Faahfaahin Cimilada Muqdisho
Bilaha Jan Feb Mar Apr May Jun Jul Aug Sep Oct Nov Dec Sanad
Kuleel daran °C (°F) 34
(93)
32
(90)
33
(91)
36
(97)
34
(93)
32
(90)
32
(90)
30
(86)
32
(90)
32
(90)
32
(90)
34
(93)
36
(97)
Kuleel aan darnayn °C (°F) 30.2
(86.4)
30.2
(86.4)
30.9
(87.6)
32.2
(90.0)
31.2
(88.2)
29.6
(85.3)
28.6
(83.5)
28.6
(83.5)
29.4
(84.9)
30.2
(86.4)
30.6
(87.1)
30.8
(87.4)
30.2
(86.4)
Hoos udhaca kuleelka °C (°F) 23.0
(73.4)
23.4
(74.1)
24.9
(76.8)
25.6
(78.1)
24.9
(76.8)
23.7
(74.7)
23.1
(73.6)
23.0
(73.4)
23.4
(74.1)
24.3
(75.7)
24.2
(75.6)
23.5
(74.3)
23.9
(75.0)
Hoos udhac qiyaas leh °C (°F) 20
(68)
18
(64)
20
(68)
20
(68)
18
(64)
20
(68)
15
(59)
16
(61)
18
(64)
18
(64)
21
(70)
20
(68)
15
(59)
Roobka mm (Faraha) 0
(0)
0
(0)
8
(0.31)
61
(2.4)
61
(2.4)
82
(3.23)
64
(2.52)
44
(1.73)
25
(0.98)
32
(1.26)
43
(1.69)
9
(0.35)
429
(16.89)
Dhado 78 78 77 77 80 80 81 81 81 80 79 79 79.3
Dhexdhexaad. Xilli roobaadka 0 0 0 5 6 10 9 7 3 2 4 1 47
Saacadaha Bilaha qorraxda 266.6 251.4 282.1 261.0 272.8 219.0 226.3 254.2 264.0 266.6 261.0 257.3 3,082.3
Source #1: Weltwetter Spiegel Online
Source #2: BBC Weather

Tareen[Wax ka bedel | wax ka bedel xogta]

Meelaha uu mari jiray tareenka
BSicon exKBHFa.svg 0 Muqdisho 0 m s.l.m.
BSicon exWBRÜCKE.svg Wabiga Wabiga Shabeelle
BSicon exBHF.svg 30 Afgooye 84 m s.l.m.
BSicon exBHF.svg 48 Busleey
BSicon exBHF.svg 66 Adaleey
BSicon exBHF.svg 92 Garsaale
BSicon exWBRÜCKE.svg Wabiga Wabiga Shabeelle
BSicon exKBHFe.svg 113 jowhar 108 m s.l.m.

Tareenkii isku xiri jiray Muqdisho iyo Jowhar (Villaggio Duca Degli Abruzzi)

Birta tareenka Muqdisho-Villabruzzi (Jowhar) (1914-1941)


Caasimadaha Afrika
Abuja · Akara · Addis Abeba · Algiers · Antananarifo · Asmara · Bamako · Bangui · Banjul · Bissau · Barasafille · Bujumbura · Dakar · Dodoma · Freetown · Gaborone · Harare · Bort Lois · Borto-Novo · Braia · Jamestown · Jabuuti · Juba · Kambaala · Kab town · Konakry · Khartuum · Kigali · Kinshasa‎ · Librefille · Lilongwe · Lobamba · Lome · Luanda · Lusaka · Malabo · Mamawdsaw · Mabuto · Maseru · Mabane · Muqdisho · Monrofia · Moroni · Nayroobi · Nijamiina · Niamey · Nawakshot · Ouagadougou · Qaahiro · Rabat · Saint-Denis · Sao Tome · Triboli · Tunis · Fiktoria · Windhoek · Yawunde · Yamoussoukro