Ilaahay

Ka Wikipedia
U bood: gooshitaan, raadi
Kani waa maqaal ku saabsan Alle (s.w). Bogaga Alle, Allah waxa laga soo toosiyay halkan.
اسم الله
#FFFFFF

Maqaalkaan waa tix ka mid ah tixaha:
Islaamka

Alle, Allah, Ilaah iyo Rabbi (Af-Carabi: الله Af-Taliyaani: Dio Af-Ingiriis: God Ge'ez: እግዚአብሔር) (English pronunciation: /ˈælə/ or /ˈɑːlə/;[1] Af-Carabi: الله Allāh, IPA: [ʔalˤˈlˤɑːh] ( dhageeyso)) (al ilāh).[2][3][4] waa awooda guud ee maamula koonka iyo wixii ku dhex jira ee dadka, jinka, malaa'igta, shaydaanka iyo wixii soo raaca leh. Sida ku xusan diinta Islaamka, Ilaahay waa:

Aqoon-badane, Awood-badane, meel walba jooga, wax kasta maqla, wax kasta arka, wax kasta og, kan ugu wanaagsan, siduu doono yeele, waligiis soo noolaa, waligiis noolaan doona, waxba aan dhalin, asaga la dhalin, Kan ugu weyn, Kali, Kow, naxariis badane, ciqaab adke, Kan ugu horeeya, Kan ugu dambeeya, Boqor, Boqorka boqorada, Deeq badane, Nabadgelye, Hanuuniye, Toosiye, Abuure iyo astaamo badan oo kale.″

Alle waa kan abuuray dunida wixii ku dhexjira ee nool iyo aan noolayn, meereyaasha, qoraxda, xidigaha, hawada, biyaha iyo guud ahaan Koonka. Sidoo kale, Ilaahay Asaga ayaa maamula dhamaan nolosha, dhimashada, arsaaqada iyo wixii la halmaala.[5][6][7]

Allah oo ku qoran farta Carabiga
Allah oo ku qoran noocyo badan oo farta caalamka ah

Ilaahay (s.w.t) waa kan abuuray dhamaan nolosha, isla markaana maamula jiritaanka, calafka, nolosha iyo dhimashada wakhtigooda.

Sida kitaabka Quraanku inoo sheegay awoodaha Alle waxaa ugu waawayn abuurida cirka iyo dhulka, iyo duunyooyinka kale, malaa'igta, dadka, jinka iyo dhamaan noolaha ku dhexjira koonka. Sidoo kale, waxaa jira jano iyo cadaab la isku xisaabin doono aakhiro.

Ereyada af-Carabi ee kelmada "Allah" ka samaysan tahay:
1. alif
2. hamzat waṣl (همزة وصل)
3. lām
4. lām
5. shadda (شدة)
6. dagger alif (ألف خنجرية)
7. hāʾ

Kelmada "Allah" waxay ka timid luuqada Carabiga ah ee uu ku soo degay kitaabka Quraanka ee saldhiga u ah diinta Islaamka. Dhamaan dadka qaatay diinta Islaamku waxay sidoo kale isticmaalaan magacyada Alle ee luuqada carabiga ah. Waxaa jira 99 Magac oo Ilaahay (s.w) leeyahay, kuwaasi oo dhamaan xusaya weeynida iyo astaamaha Alle.[8] Dhamaan diimaha ka jira caalamka waxay ku salaysan yihiin caabuditaanka Ilaahay, waloow ay siyaabo kala duwan u sharaxaan oo u cibaadeystaan. Diimaha la isku yidhaahdo "Abrahamiga" oo ku abtirsada Nabi Ibraahim (c.s) (kuwaasi oo kala ah Islaamka, Masiixiga iyo Mosaicga) waxay dhamaan aaminsan yihiin oo ka mideeysan yihiin inuu jiro Hal Alle, kaasi oo ah Kan abuuray dhulka iyo cirka iyo wixii ku dhexjira.[9][10][11] Many Arabic type fonts feature special typographic ligature|ligatures]] for Allah.[12]

Si kastaba ha ahaatee, diinta Islaamka waxaa ku xusan jiritaanka iyo weeynida Alle, waxaana marar badan dadka la xasuusiyaa awooda Allah iyo mucjisooyinkiisa. Talaabada koowaad ee marka qofku soo galayo diinta Islaamka ayaa ah Shahaadada taasi oo sheegaysa in qofkaasi qirayo in Alle jirin Ilaahay mooyee, Nabi Muxamedna yahay rasuulkiisii.

لا إله إلا الله محمد رسول الله
lā ʾilāha ʾillā-llāh, muḥammadur rasūlu-llāh


Magacyada Alle[Wax ka bedel | wax ka bedel xogta]

Qoraal faahfaahsan fiiri 99ka Magac ee Ilaahay

Magacyada Allah (Af-Carabi: أسماء الله الحسنى ʾasmāʾ allāh al-ḥusnā) waa magacyada Ilaahay ee ku xusan kitaabka Quraanka kariimka ah iyo sunnaha Rasuulka (s.c.w)..[13][14]

Sida laga soo wariyey xadiiska Nabi Muxamed (n.n.k.h) magacyada Ilaahay ma ahan kuwo la soo koobi karo, laakiin 99ka Magac ee Ilaahay waa kuwo ka mid ah sharaxaada awooda iyo astaamaha Alle (s.w). Xadiis uu nabiga ka soo weriyey asxaabiga Cabdilahi ibn Mascuud wuxuu sheegay in magacyada Ilaahay qaarkood laga qariyey aadamaha sababtoo ah maskaxdoodu maba qaadi karto.[15]

Masjid ay u xardhan tahay 99ka Magac ee Ilaahay

Ilaahay wuxuu ku yidhi kitaabka Quraanka: “اللَّهُ لَا إِلَهَ إِلَّا هُوَ لَهُ الْأَسْمَاءُ الْحُسْنَى” “Ilaahay, alle kale ma jiro Asaga mooyee, wuxuu leeyahay Magacyo sharfoon” (surat Dặh, Ayad 8aad).

Marka la tixraaco diinta Islaamka,[16] Nabi Muxamed (c.s.w) ayaa soo ururiyey magacyada Alle, taasi ooy ku xusan tahay xadiisyo badan. In badan oo Magacyada Alle ah waxay ku xusan yihiin kitaabka Quraanka, qaar kale waxa laga dhex helay xadiisyada, qaar badana waxay ku dhex jiraan labadoodaba.[17] Xadiis la isku raacsan yahay oo "saxiis Muslim" ah waxaa uu sheegaya:

Abu Hurayra waxuu soo weriyey inuu maqlay Nabiga Alle (Naxariis iyo Nabadgelyo Korkiisa Ha Ahaatoee) oo leh: "Waxaa jira sagaashan-iyo-sagaal magac oo Alle; qofkii xafida wuxuu toos u galayaa Janada. Waxaan idiin xaqiijinayaa in Ilaahay yahay kinsi (Alle waa kali waana kinsi) wuxuuna jecel yahay tirada kinsiga ah."
—Waxa soo wariyey Muslim ibn al-Hajjaj Nishapuri Waa xadiis Saxiix Muslim ah [18]
الرسول محمد Mohamed peace be upon him.svg فقال: "إن لله تسعة وتسعين اسما، مائة إلا واحدا، من أحصاها دخل الجنة"

99ka Magac[Wax ka bedel | wax ka bedel xogta]


99ka Magac ee Ilaahay Arabic components (letters) in the word Allah.svg
الله · الرحمن  · الرحيم  · الملك  · القدوس  · السلام  · المؤمن  · المهيمن  · العزيز  · الجبار  · المتكبر  · الخالق  · البارئ  · المصور  · الغفار  · الغفار  · الوهاب  · الرزاق  · الفتاح العليم  · القابض  · الباسط  · الخَافِض  · الرافع  · المعز  · المذل  · السميع  · البصير  · الحكم العدل · اللطيف  · الخبير  · الحليم  · العظيم  · الغفور  · الشكور  · العلي  · الكبير  · الحفيظ  · المقيت الواسع  · الحسيب  · الجليل  · الكريم  · الرقيب  · المجيب · الحكيم  · الودود  · المجيد  · الباعث  · الشهيد الحق · الوكيل  · القوي  · المتين  · الولي  · الحميد  · المحصي  · المبدئ  · المعيد  · المحيي  · المميت  · الحي  · القيوم  · الواجد  · الماجد · الواحد  · الاحد  · الصمد  · القادر  · المقتدر  · المقدم  · المؤخر  · الأول  · الأخر  · الظاهر  · الباطن  · الوالي  · المتعالي  · البر  · التواب  · المنتقم  · العفو  · الرؤوف  · مالك الملك  · ذو الجلال والإكرام  · المقسط  · الجامع  · الغني  · المغني  · المانع  · الضار  · النافع  · النور الهادي · البديع  · الباقي  · الوارث  · الرشيد  · الصبور  ·

Qoraalo Kale[Wax ka bedel | wax ka bedel xogta]


Tixraac[Wax ka bedel | wax ka bedel xogta]

  1. "Allah". Random House Webster's Unabridged Dictionary.
  2. "God". Islam: Empire of Faith. PBS. Archived from the original on 2014-03-27. Retrieved 18 December 2010. 
  3. "Islam iyo Christianity", Encyclopedia of Christianity (2001): Arabic-speaking Christians and Jews also refer to God as Allāh.
  4. L. Gardet. "Allah". Encyclopaedia of Islam Online. 
  5. Sikhs target of 'Allah' attack, Julia Zappei, Jan. 14, 2010, The New Zealand Herald. Accessed on line Jan. 15, 2014.
  6. Malaysia court rules non-Muslims can't use 'Allah', Oct. 14, 2013, The New Zealand Herald. Accessed on line Jan. 15, 2014.
  7. Malaysia's Islamic authorities seize Bibles as Allah row deepens, Niluksi Koswanage, Jan. 2, 2014, Reuters. Accessed on line Jan. 15, 2014. [1]
  8. http://www.srigranth.org {Wayback|url=http://www.srigranth.org%7Cdate =20140111041559}
  9. L. Gardet, "Allah", Encyclopedia of Islam
  10. Smith, Peter (2000). "prayer". A concise encyclopedia of the Bahá'í Faith. Oxford: Oneworld Publications. pp. 274–275. ISBN 978-1-85168-184-6. 
  11. "''Unicode Standard 5.0'', p.479, 492" (PDF). Archived from the original (PDF) on 2014-04-28. Retrieved 2014-01-14. 
  12. Fleming, Marrianne; Worden, David (2004). Religious Studies for AQA; Thinking About God and Morality. Oxford: Heinemann Educational Publishers. ISBN 0-435-30713-4. 
  13. Abdullah Saeed, The Qur'an: An Introduction, pg. 63. London: Routledge, 2008. ISBN 9781134102945
  14. Taymiyya, Ibn. The Goodly Word: al-Kalim al-Ṭayyib. Islamic Texts Society. p. 72. ISBN 1-903682-15-0. 
  15. Ibn Majah, Book of Du`a; Malik ibn Anas, Muwatta Imam Malik, Muwatta', Kitab al-Shi`r.
  16. Diane Morgan, Essential Islam: A Comprehensive Guide to Belief and Practice, pg. 10. Kalifornia Santa Barbara: ABC-CLIO, 2010. ISBN 9780313360251
  17. Hadith-usc|usc=yes|muslim|35|6475