Istanbuul (Ku dhawaaqis [ʔistˤɑmbu:l], Af-Turki: İstanbul, iyo Af-Turkigii Cusmaaniyiinta: ota[isˈtambul]), loo yaqaan taariikh ahaan magaca Byzantium iyo Constantin iyo Istana iyo Islaambuul; waa tan ugu weyn magaalooyinka Turkiga waana magaalada labaad ee dunida ugu weyn, iyadoo ay degganyihiin 13.4 malyan qof. Sidoo kale Istanbuul waxaa lagu tiriyaa "Magaalo weyn", iyadoo laga eegayo in ay tahay xarun Turki dhaqan iyo dhaqaale iyo maaliyad. Bed ahaan waxa ay ku fadhisaa magaalada 39 waax degmada Istanbuul. Istanbuul waxa ay dhacdaa Gacanka Boosfoor waxa ay hareerayn dabiici ah ku samaysaa dekkadda la magacbaxday "Geeska Dahabiga" (Af-Turki: Haliç ama Altın Boynuz) ee ku taalla woqooyi galbeed dalka. Magaalada waxa ay ku fidsantahay dheerar ahaan dhanka Yurub ee Gacanka Boosfoor, ee ku magac dheer "Thrace", iyo shanka Aasiya iyo "Anatooliya", sidaas oo kale waa magaalada kaliya ee adduunka dhacda lba qaaradood.
Waxa ay ahayd magaaladaan caasimadda dalal badan iyo imbaraatooriyado dhanka taariikhdeeda fog, waxa ay ahayd Roomaanka (330–395), Byzantiyam (laga soo bilaabo 395 ilaa sannaddii 1204 kadib ka biloow sannaddii 1261 ilaa sannadkii 1453), Latin (1204-1261), iyo Dawladdii Cusmaaniyiinta (1453–1922). Xilliyadaas inta ugu badan, magaalada waxaa ku hareeraysnaa kaniisado waxa ayna u ahayd ahmiyad weyn dhanka diinta dadka dagganaa iyo dawladihuu u dhawaa sidaa daraadeed waxa ay u ahayd magaalo muhim ah Masiixiyiinta kadib markii ay qaateen Byzantiyam Diinta masiixiga, ka hor inta aysan noqon caasimadda Khilaafadii Cusmaaniyiinta sanadkii 1517 ilaa ay ka baaba'do Cusmaaniyiinta sanaddii 1924.
Kadib waxaa loo xushay Istanbuul caasimadda dhaqanka Yurub ee lagu midaysanyahay sanaddii 2010, waxa ay ahayd meelaha caanka ah ee taariikhiga ah in lagu daray mar sii horreeysay, ee sanaddii 1985, liiska goobaha taariikhiga ah ee raacsan UNESCO.
Jimciyadda Midowga Terraki(Af-Turki: İttihad ve Terakki Cemiyeti) Billowgii waxaa lagu aasaasay magaca "Jimciyadda Midowga Cusmaaniyiinta" (Af-Turki:İttihad-ı Osmanî Cemiyeti) ee 1889 araday caafimaad waxa ka mid ahaa "Ibraahim Satrof" iyo "Cabdalla Godit". Waa dhaqdhaqaaq mucaarad iyo "xisbi siyaasigii ugu horreeyay" ee Cusmaaniyiinta. Waxa looi bedelay urur siyaasi ah una bedelay "Bahaa'uddiin" waxaa ku biiray "Dhallinyarada Turkiga" ee 1906 xilligii burburka dawladdii cusmaaniyiinta.
Dhammaadkii Dagaalkii koowaad kadib badankood xubnihii ururkaas waxaa la saaray Maxakamadda Dastuuriga ee Maxamed kii lixaad ee cusmaaniyiinta si loo xidho. Jimciyadda waxa ay galeen ama gaareen xukunka halka u sarraysa ee dawladdii cusmaaniyadda markii wax laga bedelay saldanadda loona bedelay boqortooyo dasturi ah iyo soo yareenta awoodaha Suldaanka ee xilligaas Cabulxamiid kii labaad ee af-gambigii 27 Abriil1909. Kadibna waxaa qaar ka mid ah dil lagu xukumay ururka ka gadaal markii lagu eedeeyay iskuday dil Atatürk ee 1926, xilligaas xubnihii soo haray waxa ay ku dhaqaaqeen kuwa guta howlahooda siyaasadeed iyakoo ka mid ah xisbiyo siyaasadeed.
.JPG)
