Liberia
Republic of Liberia | |
|---|---|
|
Calanka | |
| Hal-ku-dheg: "The Love of Liberty Brought Us Here" | |
| Heesta qaranka: All Hail, Liberia, Hail! | |
Location of Liberia (dark blue) – in Africa (light blue & dark grey) | |
| Caasimadda iyo Magaalada ugu weyn | Monrovia 6°19′N 10°48′W / 6.317°N 10.800°W |
| Luuqadaha rasmiga ah | English |
| Spoken and national languages[1] | |
| Qaybaha qowmiyadaha (2008[2]) | |
| Diinta |
|
| Dadka | Liberian |
| Dawladda | Unitary presidential constitutional republic |
| George Weah | |
| Jewel Taylor | |
| Bhofal Chambers | |
| Francis Korkpor, Sr. | |
| Sharci-dejinta | Legislature of Liberia |
| Senate | |
| House of Representatives | |
| Formation and Independence | |
• Settlement by the American Colonization Society | January 7, 1822 |
| July 26, 1847 | |
• Annexation of Republic of Maryland | March 18, 1857 |
• Recognition by the United States | February 5, 1862 |
| November 2, 1945 | |
| January 6, 1986 | |
| Bedka | |
• Wadarta | 111,369 km2 (43,000 sq mi) (102nd) |
• Biyo (%) | 13.514 |
| Dadka | |
• Qiyaastii 2015 | 4,503,000[3] (125th) |
• Tiro-koobkii 2008 | 3,476,608 (130th) |
• Cufnaanta | 40.43/km2 (104.7/sq mi) (180th) |
| Wax soo saar (PPP) | Qiyaastii 2018 |
• Wadarta | $4.123 billion[4] |
• Qofkiiba | $897[4] |
| Wax soo saar (magac ahaan) | Qiyaastii 2018 |
• Wadarta | $2.335 billion[4] |
• Qofkiiba | $475[4] |
| Qaybsiga (2007) | 38.2[5] sinnaan la'aan dhexdhexaad ah |
| Kobaca (2015) | hooseeya (177th) |
| Lacagta | Liberian dollar (LRD) United States dollar (USD, de facto) |
| Saacadda | UTC+0 (GMT) |
| Koodhka wicitaanka | +231 |
| Koodhka ISO 3166 | LR |
| Furaha Internetka | .lr |

Liberia waa wadan ku yaalo galbeedka Afrika, waxeena ka midtahay wadamada Mareykanka oo u isticmaali jiray dhinaca adoonsiga, wadankaan waxaa laga joojiyay adoonsinimada sanadka marka oo ahaa 1822, waxoona xornimada helay 1847. Liberia waxee ka midtahay wadamada yurubiyanka soo gumeesanin. Wadankaan waxaa ka jiri jiray dagaal sokeeyay taariikhda marka ee eheed 1980kii ilaa 2003.
Xayawaanka ku yaala xeebaha waxaa ka mid ah geedaha mangrove-dulqaad leh, oo inta badan dhul-daaqsimeeduna uu leeyahay dhul-beere ah oo u furan dhul-beereedka cawska. Cimiladu waa siman, oo leh roobab ballaaran xilliga roobabka bisha May-bisha 10aad iyo harmattan adag oo ah inta ka dhiman sanadka. Liberia waxay haysataa ku dhawaad afartan boqolkiiba inta ka hartay roobabka Guinean ee soo hadhay. Waxay ahayd wax soo saarka muhiimka ah ee caag ah qarnigii 20-aad. Jamhuuriyada Liberia waxay bilowday inay dejiso qadarinta ururada American Colonization Society (ACS), oo aaminsan in dadka madowga ah ay wajihi doonaan fursadaha wanaagsan ee xorriyadda iyo barwaaqada Afrika marka loo eego Maraykanka. Waddanku waxay ku dhawaaqday xornimadeeda 26-kii July, 1847-kii. Maraykanku ma aqoonsan madax-bannaanida Liberia ilaa 5-ta February, 1862, intii lagu jiray dagaalkii sokeeye ee Mareykanka. Intii u dhaxaysay Janaayo 7, 1822, iyo Dagaalkii sokeeye ee Maraykanku, in ka badan 15,000 oo qof oo xor ah oo xor ah oo xor ah ayaa la kulmay xuduudaha sharci ee Maraykanka, iyo 3,198 Afro-Kariibiyiin ah oo lagu dejiyey degsiimada. Dadka degaanka madow waxay la wadaagaan dhaqankooda iyo dhaqankooda iyaga oo jooga Liberia. Dastuurka Liberian iyo calanka ayaa la mideeyay ka dib markii Maraykanku ahaa Bishii Janaayo 3, 1848, Joseph Jenkins Roberts, oo ah nin Maraykan ah oo Afrikaan ah oo lacag la'aan ah oo ka soo jeeda Virginia oo degenaa Liberia, ayaa loo doortay madaxweynihii ugu horreeyay ee Liberia markii ay dadku ku dhawaaqeen xorriyadda. [ 9]
=Sido kale fiiri
[wax ka badal | wax ka badal xogta]- ↑ Lewis, M. Paul; Simons, Gary F.; Fennig, Charles D., eds. (2015). "Liberia". Ethnologue (18th ed.). Dallas, Texas: SIL International.
- 1 2 Cite error: Invalid
<ref>tag; no text was provided for refs namedCIA - ↑ "Liberia". The World Bank country page for Liberia. The World Bank. 2015. Retrieved September 4, 2014.
- 1 2 3 4 "Liberia". International Monetary Fund.
- ↑ "GINI index". World Bank. Retrieved August 14, 2015.
- ↑ "2016 Human Development Report" (PDF). United Nations Development Programme. 2016. Retrieved March 21, 2017.