Jump to content

Guinea

Jamhuuriyada Giinya Soomaali
République de Guinée Faransiis
Calanka Guinea
Calanka
Astaanta ee Guinea
Astaanta
Hal-ku-dheg: "Travail, Justice, Solidarité" (Af-Faransiis)
"Work, Justice, Solidarity"
Heesta qaranka: Liberté  (Af-Faransiis)
Freedom
Location of Guinea (dark blue)– in Africa (light blue & dark grey)– in the African Union (light blue)
Location of Guinea (dark blue)

 in Africa (light blue & dark grey)
 in the African Union (light blue)

Goobta uu ku yaalo Guinea
CaasimaddaConakry
9°31′N 13°42′W / 9.517°N 13.700°W / 9.517; -13.700
Luuqadaha rasmiga ahFrench
Vernacular
languages
Qaybaha qowmiyadaha
 DadkaGuinean
DawladdaUnitary presidential republic
 President
Mamady Doumbouya
Amadou Oury Bah
Sharci-dejintaNational Assembly
Independence
 from France
2 October 1958
Bedka
 Wadarta
245,836 km2 (94,918 sq mi) (77th)
 Biyo (%)
negligible
Dadka
 Qiyaastii 2021
13,531,906[2][3] (81st)
 Tiro-koobkii 2014
11,628,972
 Cufnaanta
40.9/km2 (105.9/sq mi) (164th)
Wax soo saar (PPP)Qiyaastii 2017 
 Wadarta
$26.451 billion[4]
 Qofkiiba
$2,039[4]
Wax soo saar (magac ahaan)Qiyaastii 2017 
 Wadarta
$9.183 billion[4]
 Qofkiiba
$707[4]
Qaybsiga (1994)70.3
sinnaan la'aan aad u sarraysa
Kobaca (2015)Steady 0.414[5]
hooseeya (183th)
LacagtaGuinean franc (GNF)
SaacaddaUTC+0 (GMT)
Koodhka wicitaanka+224
Koodhka ISO 3166GN
Furaha Internetka.gn

7°32′17″N 8°29′50″W / 7.53806°N 8.49722°W / 7.53806; -8.49722

Guinea waa wadan ku yaalo Galbeedka Afrika. Wadankaan waxoo xuduud la leeyahay wadamada Guinea-Bissau, Maali, Sinigaal, Xeebta Foolmaroodi, Sierra Leone iyo Liberia. Caasimada waxaa la dhahaa Konakri.

Guinea (/ ɡɪni / (Ku dhawaad ​​codka maqalka)), si rasmi ah Jamhuuriyadda Guinea (Faransiiska: République de Guinée), waa waddanka xeebta galbeed ee Afrika. Dalka Guinea waxaa lagu magacaabaa Guinea-Conakry, oo loo yaqaan 'Guinea' oo magaciisa la yiraahdo Guinea-Bissau iyo Equatorial Guinea. Guinea waxay leedahay qiyaastii 12.4 milyan iyo aag 245,860 kilomitir square ah (94,927 sq mi).

Guinea waa jamiir. Madaxweynuhu si toos ah ayuu u doortaa dadka, waana madaxa dawladda iyo madaxa dawladda. Golaha Qaranka ee Guinea ayaa ah hay'adda sharci-dejinta ee dalka, xubnaha xubnahana waxaa sidoo kale si toos ah loogu soo doortaa dadka. Waaxda garsoorka waxaa hoggaaminaya Maxkamadda Sare ee Guinea, maxkamadda ugu sareysa iyo kan ugu dambeeya ee rafcaanka dalka.

Dalka waxaa loo magacaabay gobolka Geeska Afrika. Guinea waa magac dhaqameed ee gobolka Afrika ee ku yaal Gacanka Guinea. Waxay u fidisaa waqooyiga iyada oo loo marayo gobollada gawaarida gawaarida uurka leh waxayna ku dhammaanayaan Sahel. Giriigga Guinea wuxuu si toos ah uga yimid erayga Portugal ee Guiné, kaasoo ka soo baxay qarnigii 15-aad ee ku saabsanaa dhulalka ku yaal Guineus, oo ah erey guud oo loogu talagalay dadka madowga ah ee Afrika ee ka hooseeya webiga Senegal, marka laga reebo 'tawny' Zenaga Berbers, oo ka sarreeya, oo loo yaqaan Azenegues ama Moors.

Sido kale fiiri

[wax ka badal | wax ka badal xogta]
  1. "The World Factbook - Central Intelligence Agency - CIA"
  2. ""World Population Prospects 2022"". population.un.org. United Nations Department of Economic and Social Affairs, Population Division. Retrieved July 17, 2022.
  3. "World Population Prospects 2022: Demographic indicators by region, subregion and country, annually for 1950-2100" (XSLX). population.un.org ("Total Population, as of 1 July (thousands)"). United Nations Department of Economic and Social Affairs, Population Division. Retrieved July 17, 2022.
  4. 1 2 3 4 "Guinea". International Monetary Fund. Retrieved 18 April 2012.
  5. "2016 Human Development Report" (PDF). United Nations Development Programme. 2016. Retrieved 21 March 2017.