Bulshada Bariga Afrika
Bulshada Bariga Afrika East African Community
| |
|---|---|
Halkudhig: "Hal dad hal nolol" | |
Heesta: EAC Anthem | |
Maabka Aduunka oo ka muuqato wadanada xubinta ka ah Ururka Bulshada Bariga Afrika (midabka cagaaran). | |
| Xarunta sare | Caruusha |
| Magaalada ugu wayn | Dar es Salaam |
| Luqadaha rasmiga | Af Ingiriis[1] |
| Luuqado kale | Kiswahili (Sawaxili) |
| Demoniim | Bariga Afrikan |
| Nooca | Dowlado isku xidhan |
| Kuwo kale | 5 states |
| Leaders | |
• Madaxda sare | |
• Madaxa golaha | |
• Madaxweynahaya Golaha Cadaalada | |
• Afhayeenka Golaha Sharci dejinta | |
• Xoghayaha Guud | |
| Sharci dejinta | Golaha Sharci dejinta |
| Establishment | |
• La aasaasay | 1967 |
• Baaba'day | 1977 |
• Dib loo aasaasay | 7 July 2000 |
| Baaxada | |
• Wadarta | 1,820,664 km2 (702,962 sq mi) (17th a) |
• Water (%) | 5.6 |
| Shacabka | |
• 2014 estimate | 153,301,178[2] a (9th) |
• Density | 84.2/km2 (218.1/sq mi) |
| GDP (PPP) | 2013 Qiyaas |
• Total | US$ 297.791 billion[3] (51sta) |
• Per capita | US$ 1,942 a |
| GDP (magacaabid) | 2013 Qiyaas |
• Total | US$ 122.672 billion (61sta) |
• Qofkiiba | US$ 800 a |
| Lacagta | 5 Currenciesb |
| Soonaha waqtiga | UTC+2 / +3 (CAT / EAT) |
Website www.eac.int | |
| |
Bulshada Bariga Afrika (Af Ingiriis: East African Community loo soo gaabiyo (EAC); Af Carabi: مجموعة شرق أفريقيا) waa urur maamul-dowlo ay ku midoobeen shan wadan oo dhaca deegaano ka mid ah Bariga Afrika, kuwaasi oo kala ah: Burundi, Kenya, Rwanda, Tanzania, iyo Uganda.[4]
Janaayo 2023, Bulshada Bariga Afrika (EAC) waxay qorsheyneysaa inay soo daabacdo hal lacag afarta sano ee soo socota. Golaha Wasiirada ee Ururku waa in ay go’aan ka gaaraan halka uu ku yaallo Machadka Lacagta ee Bariga Afrika iyo in la sameeyo khariidad lacageed oo lagu soo daabaco hal lacag..
Taariikh
[wax ka badal | wax ka badal xogta]Samaynta iyo dib-u-samaynta
[wax ka badal | wax ka badal xogta]
Kenya, Tansaaniya, iyo Uganda waxay iskaashanayeen tan iyo horraantii qarnigii 20aad. Guddiga Lacagta Bariga Afrikawuxuu bixiyay lacag caadi ah laga bilaabo 1919 ilaa 1966. Midowgii kastamka ee u dhexeeyay Kenya iyo Uganda sanadkii 1917, oo Tanganyika ay ku biirtay 1927, waxaa ku xigay Guddiga Sare ee Bariga Afrika (EAHC) laga bilaabo 1948 ilaa 1961, Ururka Adeegyada Guud ee Bariga Afrika (EACSO) laga bilaabo 1961 ilaa 1967, iyo EAC [5] laga bilaabo 1967 ilaa 1977. Burundi iyo Rwanda waxay ku biireen EAC 6dii Luulyo 2009. [6]
Iskaashiga dhul-wadaagga ah ee u dhexeeya Gumeysiga Kenya, Ilaalada Uganda, iyo Dhulka Tanganyika waxaa rasmi ahaan loo sameeyay 1948-kii iyadoo ay samaysay EAHC. Tani waxay bixisay urur kastameed, canshuur dibadeed oo isku mid ah, lacag, iyo boostada. Waxay sidoo kale ka shaqaynaysay adeegyada guud ee gaadiidka iyo isgaarsiinta, cilmi-baarista, iyo waxbarashada. Ka dib xornimadii, hawlahan isku dhafan ayaa dib loo dhisay waxaana EAHC lagu beddelay EACSO, taas oo dad badan oo indha-indheeyayaal ah ay u maleynayeen inay horseedi doonto federaal siyaasadeed oo u dhexeeya saddexda dhul. Ururka cusub wuxuu la kulmay dhibaatooyin sababtoo ah la'aanta qorshe wadajir ah iyo siyaasad maaliyadeed, siyaasado siyaasadeed oo kala duwan, iyo booska dhaqaale ee ugu badan ee Kenya.
Sannadkii 1964, gobollada Tanganyika iyo Saldanadda Zanzibar ayaa midoobay si ay u sameeyaan Jamhuuriyadda Tansaaniya . Sannadkii 1967, EACSO waxaa beddelay EAC. Hay'addan waxay higsaneysay inay xoojiso xiriirka ka dhexeeya xubnaha iyada oo loo marayo suuq wadaag ah, canshuur kastam oo wadajir ah, iyo adeegyo dadweyne oo kala duwan si loo gaaro kobac dhaqaale oo dheellitiran oo ka jira gobolka. [7]
Sannadkii 1977, EAC way burburtay. Sababaha burburka waxaa ka mid ahaa dalabaadka Kenya ee kuraas ka badan Uganda iyo Tanzania ee hay'adaha go'aan qaadashada, [8] khilaaf ka dhashay kaligii taliyihii Uganda Idi Amin oo dalbaday in Tanzania oo xubin ka ah EAC aysan haysan ciidamo u dagaallamaya inay ridaan dowladda dal kale oo xubin ka ah, iyo nidaamyada dhaqaale ee kala duwan ee hantiwadaagga ee Tansaaniya iyo hantiwadaagga ee Kenya. [9]Saddexda waddan ee xubnaha ka ah waxay lumiyeen in ka badan lixdan sano oo iskaashi iyo faa'iidooyin dhaqaale oo baaxad leh, inkastoo qaar ka mid ah mas'uuliyiinta dowladda Kenya ay u dabaaldegeen burburka iyagoo ku dabaaldegaya shaambayn. [10]
Madaxweynayaasha Daniel arap Moi ee Kenya, Ali Hassan Mwinyi ee Tanzania, iyo Yoweri Kaguta Museveni ee Uganda ayaa Kampala ku saxiixay Heshiiska Iskaashiga Bariga Afrika 30 November 1993 waxayna dhiseen Guddi Saddex-geesood ah oo Iskaashiga ah. [11] Waxaa la bilaabay geeddi-socod dib-u-mideyn ah oo ku lug leh barnaamijyo saddex-geesood ah oo iskaashi ah oo ku saabsan dhinacyada siyaasadda, dhaqaalaha, bulshada iyo dhaqanka, cilmi-baarista iyo tignoolajiyada, difaaca, amniga, iyo arrimaha sharciga iyo garsoorka.
EAC waxaa dib loo soo nooleeyay 30kii Nofembar 1999, markii la saxiixay heshiiskii dib-u-dhiskiisa. Wuxuu dhaqan galay 7dii Luulyo 2000, 23 sano ka dib burburkii bulshooyinkii hore iyo xubnihii ka tirsanaa. Urur kastameed ayaa la saxiixay bishii Maarso 2004, kaas oo bilaabmay 1dii Janaayo 2005. Kenya, oo ah dhoofinta ugu weyn gobolka, ayaa sii waday inay bixiso canshuuraha badeecadaha soo galaya afarta waddan ee kale si hoos u dhac ah ilaa 2010. Nidaam canshuur oo caadi ah ayaa lagu dabaqi doonaa alaabta laga soo dejiyo wadamada saddexaad. [12] 30kii Nofembar 2016 waxaa lagu dhawaaqay in ujeeddada degdegga ah ay noqon doonto isku-xidhka halkii ay ka ahaan lahayd isku-xidhka. [13]
Ku biirista Koonfurta Suudaan
[wax ka badal | wax ka badal xogta]Madaxweynayaasha Kenya iyo Rwanda ayaa ku casuumay Dowladda Madaxbannaan ee Koonfurta Suudaan inay codsadaan xubinnimada ka dib markii ay xorowday Koonfurta Suudaan sannadkii 2011, [14] [15] Koonfurta Suudaanna waxaa la sheegay inay ahayd waddan codsadayaal ah laga bilaabo bartamihii Luulyo 2011. [14] [16] Falanqeeyayaashu waxay soo jeediyeen in dadaallada hore ee Koonfurta Suudaan ee lagu mideynayo kaabayaasha dhaqaalaha, oo ay ku jiraan isku xirka tareenada iyo dhuumaha saliidda, [17] oo leh nidaamyada Kenya iyo Uganda ay muujiyeen ujeeddada dhinaca Juba ay u leedahay inay ka weecato ku tiirsanaanta Suudaan una weecato EAC. Reuters waxay u aragtaa Koonfurta Suudaan inay tahay musharraxa ugu macquulsan ee ballaarinta EAC muddada gaaban, [18] iyo maqaal lagu daabacay wargeyska maalinlaha ah ee The Citizen ee ka soo baxa Tanzania oo soo tebiyay Afhayeenka Golaha Sharci-dejinta Bariga Afrika Cabdirahin Haithar Abdi ayaa sheegay in Koonfurta Suudaan ay "xor u tahay inay ku biirto EAC" ayaa sheegay in falanqeeyayaashu ay aaminsan yihiin in waddanku uu dhawaan noqon doono xubin buuxda oo ka tirsan golaha gobolka. [19]


Waddanamha EAC
[wax ka badal | wax ka badal xogta]
Somalia 2023/2024
Sidoo Kale Fiiri
[wax ka badal | wax ka badal xogta]- ↑ name="TEEAC"
- ↑ "The World Factbook". Archived from the original on 29 Bisha Kow iyo Tobnaad 2020. Retrieved 9 May 2015.
{{cite web}}: Check date values in:|archive-date=(help); Unknown parameter|ciwaan=ignored (help); Unknown parameter|dead-url=ignored (|url-status=suggested) (help) - ↑ "Report for Selected Countries and Subjects". Retrieved 9 May 2015.
- ↑ "East African Community – Quick Facts". Eac.int. Archived from the original on 19 March 2009. Retrieved 2010-07-01.
- ↑
{{cite web}}: Empty citation (help) - ↑
{{cite web}}: Empty citation (help) - ↑
{{cite web}}: Empty citation (help) - ↑
{{cite web}}: Empty citation (help) - ↑ East African trade zone off to creaky start, Christian Science Monitor, 9 March 2006
- ↑ We Celebrated at EAC Collapse, Says Njonjo.
- ↑
{{cite web}}: Empty citation (help) - ↑ Free Movement of Goods in the EAC
- ↑
{{cite news}}: Empty citation (help) - 1 2
{{cite news}}: Empty citation (help) - ↑
{{cite news}}: Empty citation (help) - ↑
{{cite news}}: Empty citation (help) - ↑
{{cite news}}: Empty citation (help) - ↑
{{cite news}}: Empty citation (help) - ↑
{{cite news}}: Empty citation (help)[xiriiriye dhintay]