Gaaljecel

Ka Wikipedia
U bood: gooshitaan, raadi

[[Maqaalkan oo ku saabsan beel wuxuu u baahan yahay in loo qoro si waafaqsan Xeerka Wikipedia, hadii kale waa la tirtiri doona.]]

Beesha Gaaljecel waa beel nabadeed aadna u jecel diinta, waa qabiilka ugu geela badan guud ahaan Soomaaliya.

Gaaljecel guuroow Dagoow

Geelle eriloow

Gojaxa wayn guuriyoow

Guul guul ma gali

Gubnaha gaaleey qabaan

Gaaljecel guulle aas qabaa


Tolwaynaha Gaaljecel waxa ay dagaan gobolada: Hiiraan, Shabeelaha dhexe, Shabeelada hoose, Baay, Bakool, Gado, Jubada hoose, Jubada dhexe, Banaadir, sidoo kale beesha waxa ay dagtaa gobalka Togdheer, Dhulka soomaali galbeed ee Itoobiya gumaysato, Dhulka Soomaalida koofurta fog ee Keenya gumaysato.


Dalka dacal ka dacalaan dagnaa daahna ma saara.

Dabato ma nihin qabiil duunyo badan daaqsadaa nahaye.

Reeraan dab loo shidin hadana daaqsadoo guura.

Oo ilmaha doobta caanaha dacal jiifaan.

Waa duni kale oo gaara dowlada Gaaljecele.

Dhaqan aan duugoobin iyo taariikh dahabiyaan leenahaye.

Nabad la doono iyo daris wanaag waa dabci noo gaara.

Dulmiyo ma jeclin dirir sokeeye dilid walaal keeye.

Ma daayo cadaw soo duulay iyo daalim ii cola.

Dar Alaan u noolahay iyo difaaca xaqa diineede.

Haduu daandaansi jiro iyo gumeyste duulaana.

Tolkeyga waa uga dartaa abid koodba daaya nabadeede.


Tolwaynaha Gaaljecel abtirsidiisa waa sidan: Gaaljecel Saransoor mataan Riyaale garjante Gardheere Samaale Hiil Abroone.

Tolwaynaha Gaaljecel waxa uu u kala baxaa:

1. Barsane waa curadka Gaaljecel waxaana ka dhashay halyeyga ugu caansan Soomaaliya, Sheekh Xasan Sheekh Axmed Sheekh Nuur oo ku magac dheeraa Sheekh Xasan Barsane.

2. Sooraanle: waxa uu dhalay Saddax wiil oo kala ah :

♣ Doqondiide, waxa uu u kala baxaa laba jufo oo kala ah:

Zubeer iyo Ilkoolo

♣ Macaawiye: Waa jufo ilbax ah, una badan ganacsato, hasayeeshee dulmi badan iyo xad-gudub ayaa lagula kacay oo falkaasina waxaa u dhan gaaljecel.

♣ Dhoolo-dhaqan; asna wuxuu dhalay Ersandhali: waxa uu u qayb samaa;

■ Dirisame: waxa uu u kala baxaa laba Jufo oo kala ah:

Gargilis iyo Waasuge

■ Doorwaaq: waxa uu u kala baxaa :

● Abtisamo waa curudka jufada Doorwaaq waxaana u sii kala baxaa laba jilib oo kala ah •Xaaji Saalax waa hogaanka dhaqanka Tolwaynaha Gaaljecel, waxaana ka soo jeedo ogaasyada beesha.

● Milaax: waa jilib ku caan ah geesinimo, go'aan adeeg iyo hogaaminta guluf dagaakeedka.

● Lahubo: waa Jilibka ugu badan Tolwaynaha Gaaljecel, waxayna u kala baxaan.

  • Cumar waa laba jilib oo kala ah:

● Makaahiil waa Jilibka ugu geela badan Tolwaynaha Gaaljecel, waxay caan ku yihiin, dagaalyahanimo, geesinimo, waxaana ka dhashay halyeeyada xaga dagaalka iyo gartaba waxaana ula baxaa lafo badan oo kala ah;

★ Cali Makaahiil oo loo yaqaan oo uu ku caan baxay {Odacad Deeqle} ama {Jabiiq} Waa curudka Makaahiil waxa lagu yaqaanaa geesinimo ,deeqsinimo, dagaalyahanimo, xornimo doon ,

  • Cali Makaahiil waxa uu dhalay laba wiil oo kala ah : Maxamad waxa uu dagaa Harar dhulka soomaali galbeed, gobalka Awdal iyo Jabuuti
  • Faarax waxa uu dhalay Hilowle, oo isagana dhacay Caalin:

Caalin Hilowle, waxa uu ahaa hogaamiye cadaalad ah, waxa uu dhalay todobo wiil oo kala ah: 1. Nuur Caalin 2. Samatar Caalin 3. Wacees Caalin 4. Borrow Caalin 5. 6. Cumar Caalin 7. Maxamuud Caalin


● Caloofi Lahubo waa jufada ugu tirada badan sadaxda lahubo dorwaaq sido kale waa ugu geel badanyihiin waana halyeeyo geesiyaal eh wuxuu u kala baxaa laba jufo

- Bilac Caloofi

- Yabar caloofi

- kaboole caloofi

Caafi oo Dagan Hiiraan ahnabLafta iga magacab Dheer Gobolka Hiiraan mise aad liiga yawaano

DIIWAANKA GUUD EE BOQORTOOYADA GAALJECEL!!!

Boqortooyada Gaaljecel waxay aasaasantay xilligii dowladdii Cuthmaaniyiinta ee khilaafada islaamka, Boqortooyadaasoo ahayd mid ku timid Diiniya. Waxayna u dhisneed qaab dhaxaltooyo ah, taasoo hoos imaaneysay khulafadii dowladaas.

Boqortooyada Gaaljecel oo ah mid aad u fac weyn soona jirtay muddadaas ayaa waxaa tan iyo markaasi soo maray ilaa iyo 22-Ugaas oo la soo shaqeeyay Khulufadii waqtiyadaasi jiray.

Markii ay taariikhdu ahayd 1512-kii ayaa waxaa khilaafada Islaamka soo wajahay weeraro kaga yimid isbahaysatadii macatableyda reer Yurub oo waqtigaasi ugu tun roonaayeen dowladaha Faransiiska iyo Bortuqiiska, weeraraadaasoo  sababay in khilaafada islaamka ee dunida muslimka lagaga qabsado dhulal muhiim ah, waxaana dhulkaasi ka mid ahaa Andulus oo ahaa dhul 800 sano Muslimiinta ay ka talinaayeen. Duulaamadaasi isdaba jooga ahaa ee reer Yurub ay wadeen waxaa barbar socday, weeraro dhul balaarsi ah oo dowladii guunka ee Xabashida ay hor kaceysay.

Boqortooyada Gaaljecel oo ka mid ahayd Boqoradii hoos imaanaayay khilaafada islaamiga Cusmaaniyiinta waxay door weyn ka qaadatay adkeynta midnimada muslimiiinta gaar ahaan geeska Afrika iyo dunida Muslimka oo idil, waxay kaloo xiriir toos ah la lahayd Khaliifkii Cabdulxamiid Taani (II).

Sanadka markuu ahaa 1876-dii ayuu Khaliifka muslimiinta ee Cusmaaniyiinta wuxuu amar ku siiyay dhammaan caalamka islaamka inay ka hor tagaan weeraradii ugu imaanayay dhanka gumaystihii reer Yurub , oo marba marka ka dambeeya isa soo tarayay dhulal badan oo Islaam lahaana lagu qabsaday. Boqortooyada Gaaljecel waxay xilligaasi ka mid ahayd Boqortooyooyinkii u hoggaansamay awaamiirtii wax iska caabinta ee uu bixiyay  khaliifkii Muslimiinta Cabdul Xamiid Taani waxayna door weyn ka qaadatay abaabulka iyo adkeynta midninmada Islaamka guud ahaan gaar ahaan tan Geeska Afrika, taasoo looga hortagay gumaystaha ku soo duulay dhulka musliimiinta. Boqortooyada Gaaljecel oo ah mid facweyn oo taariikh lama iloobaan ah ku leh dunida Musliimka ayaa waxay xiriir la lahayd ilaa 1924-tii khulafooyinkii jiray oo uu ugu dambeeyay Cabdul-Xamiid Thaani oo ahaa khilaafkii ugu dambeeyay dowlah Cusmaaniyah. Sanadkii 1884 miilaadiga waxaa shir balaaran uu ka dhacay magaalada Baarliin ee caasimada Jarmalka, shirkaasi oo lagu qaybsaday dhulalkii ay ka talineysay khilaafada Cusmaaniyiinta ee marba marka ka danbaysa sii liicaysa. Dhulalkaasi waxaa lagu magacaabay eray bixin ahaan Dhaxalka ninka jiran. waxaa ka soo qayb galay kulanka dalalka reer Yurub barigaasi ugu xoogga roonaa , iyo boqortooyada guunka ah ee Xabashida. Dhulka Soomaalida dagto ee geeska Afrika waxaa loo qaybiyay shan geesood, waloow ay ku heshiiyeen kolka hore gumeystayaasha midba inta uu sadbursi ahaanta u helay, hadana loolan iyo lagdan adag ayaa u dheexay dhexdooda si dal kastaba uu asaga u qaato qaybta ugu haboon dhulalka la qaybsaday. Dowladaha Talyaaniga, Ingiriiska, Faransiiska, iyo Xabashida waxay ku tartamaayeen dhulalka Soomalida si dal kastaba u daboolo damaacigiisa ku wajahan boobka khayraadka kala duwan ee dalkeenna Rabbi ku manaystay. Waxayba taasi sababtay in gumeystayaasha dhexdooda uu ka dhex qarxo dagaalo lagu hoobto ,oo hadba kooxda guulaysto ay gumaad kula kacdo muslimiinta aan wax galabsanin ee korkooda lagu loolamaayo.


Haddaba Boqortooyada Gaaljecel oo sida aan kor ku soo xusnay soo maray 22-Ugaas oo badankood la soo shaqeeyay Khilaafooyinkii jiray ayaa waxay kala yihiin:-

1. Ugaas Xaaji Saalax

2. Ugaas Axmed

3. Ugaas Dheylar

4. Ugaas Hufane

5. Ugaas Mandaluug

6. Ugaas Diinle

7. Ugaas Cabdisalaam

8. Ugaas Dhoore

9. Ugaas Caamir

10. Ugaas Abroone

11. Ugaas Mahad-Alle

12. Ugaas Erebelle

13. Ugaas Dhaayow

14. Ugaas Diini

15. Ugaas Maxamed

16. Ugaas Nuur

17. Ugaas Cumar

18. Ugaas Maxamed

19. Ugaas Jirow

20. Ugaas Cilmi

21. Ugaas Muxumud

22. Ugaas Cabdullaahi [[1]]

waa qayb yar oo hordhac u ah buug ku lagu magacaabay

Taariikhda Tolweynaha Gaaljecel Samow

waxaana qoray: Abwaan Iimaan Axmad Maxamad Iimaan

nagala soo xiriir wixii dheeraad ah

Gaaljecelsamow@gmail.com